Quê Tôi

Tôi ra đi từ mảnh đất nghèo
Làng Cương gián theo vào từng giấc ngủ
Tuổi ấu thơ dù đứt bần thiếu bữa
Vẫn rất giàu kỷ niệm lẫn vào thơ
Tiếng đâm nâu cắc cộp sáng tinh mơ
Tiếng rao đậu khi mặt trời chưa thức
Tiếng gàu quăng ùm ùm giếng nước
Tiếng chửi chanh chua của mấy mụ mất gà
Và bao dáng người thân quen từ trẻ đến già
Có anh Học Gie lục sùng cần mẫn
Có thằng Nọi chợ sớm chiều tha thẩn
Ăn cắp đủ xơi, chẳng thèm lấy dư thừa
Có bánh đùm Mụ Khoa lót dạ bữa trưa
Có bún Bà Tâm với sáo gà đoan ngọ
Và tiếng sóng vỗ vào nỗi nhớ
Làm dòng sông thức dậy nước trong veo
Đêm mơn man trong tiếng sáo diều
Ngày leo núi hái sim chín mọng
Những đêm trăng tập toa roa trên bãi biển
Và chiều đông nhễ ốc ruốc cạnh than hồng

Làng quê tôi Cương gián-Xuân song
Tên mới, cũ dệt thành mơ mộng
Để tôi mang theo quê hương vào cuộc sống
Để tôi lớn lên trong vinh hạnh, tự hào.

Thời tôi còn nhỏ, nghề đánh cá ở quê tôi còn thịnh hành. Lưới bắt cá thường chỉ được dệt bằng tơ, nhuộm dày lại bằng nước củ nâu. Bắt đầu vào mùa nắng, cứ áng tinh mơ, phường bản lại bắt đầu giã nâu lấy nước. Cối giã nâu làm bằng một thân cây gỗ cứng thật to giống như chiếc thuyền độc mộc. Chày giã nâu cũng làm bằng những cây gỗ dài đủ cho người đứng giã. Điều lãng mạn là ở nhịp điệu của tiếng chày. Có vài người cầm chịch chỉ giã vào phần gỗ để tạo ra tiếng cắc. Số tay chày còn lại giã trực tiếp vào củ nâu tạo ra cái âm trầm. Bản nhạc vang lên, lan xa rất vui tai cắc cộp, cắc cộp, cắc cắc cộp, cắc cộp kéo dài đến khi mặt trời lên đền đầu ngọn xi lau mới dứt.
Tôi cũng nhớ như in tiếng rao bán đậu vắt. Để kịp ăn lót dạ trước
khi đi biển, người làng thường mua mấy vắt đậu trộn vào cơm nguội với ít muối trắng. Một số người lấy đậu trắng xay bột, hông chín rồi vắt lại thành từng vắt đem bán. Tiếng rao đậu chỉ vang lên lúc trời chưa sáng. Chiêu quảng cáo ở quê tôi cũng có từ dạo ấy. Người ta cất tiếng: “Ai ăn đậu nẩy (lớn) thì dậy mà mua, ai ăn đậu nhỏ thì trưa hãy dậy”.
Trong những âm thanh gởi nhớ quê nhà, có tiếng quẳng mo múc nước xuống giếng làng trong đêm, tiếng chửi dai dẳng của các bà mất trộm con gà…
Tôi nhớ lắm hình ảnh của những con người đặc biệt. Trong số đó có anh Học Gie, một người không được học hành nhưng lại được chính quyền giao trách nhiệm quản lý an ninh trong làng. Anh đi lùng sục khắp nơi, bắt bớ mọi thứ và trở thành người khét tiếng. Làng còn có một gã “Chí Phèo” tên là Nọi. Gã được người làng từ bé đến lớn gọi bằng thằng. Gã lang thang ngoài chợ, thó của người này vài con cá, của người kia vốc gạo. Gã giữ tư cách, chỉ lấy đủ ăn, không thèm lấy thừa.Cho đến tận giờ, nhiều người không còn biết Nọi là ai nhưng hễ con cái làm điều gì trái khoáy thì lại thốt lên câu “như thằng Nọi !”. Trong số họ còn có những người làm ăn lương thiện như Mụ Khoa chuyên gói bánh đùm bằng bột gạo đỏ trong lá tra bán cho khắp làng, có Bà Tâm làm bún có mùi vị chua chua đặc biệt mà với nhà nghèo như chúng tôi thì chỉ có vào dịp cúng tết Đoan ngọ, mẹ mới mua cho ăn với bát sáo thịt gà nấu cùng đu đủ xanh.
Những hình ảnh giản dị, những âm thanh đơn giản đó với tôi là quê hương; chúng theo tôi suốt cuộc đời. Giá tôi có tài viết nhạc như
anh Đông, chắc chắn những âm điệu đó sẽ được đưa vào từng ca khúc và nó sẽ là âm điệu đặc trưng cho làng Cương gián.

TS.Hoàng Văn Huấn