Anh Học Gie không biết chữ, nhưng được giao trọng trách quản lý trật tự trị an của cả làng Cương gián. Oách chưa! Mà thói đời là vậy,có quyền hành thì trở nên hách dịch. Anh Học Gie cũng vậy,hách dịch nổi tiếng cả làng. Anh ấy lùng sục khắp nơi,bắt bớ đủ mọi thứ,từ đứa con nít đánh kinh đánh đáo đến người già phóng uế bừa bãi. Đoàn quân đi củi đội chúng tôi mà gặp phải anh ấy là toi đời! Không những bị anh ấy cướp không bó củi nhặt nhảnh cả nửa ngày trời mà nhiều khi mất cả đôộc .Mà các bạn biết đấy,cái độộc là cả gia sản của những ngưới đi củi đội như chúng tôi chứ đâu có bỡn!
Thuở đó nguồn nhiên liệu dùng để đun nấu của cả làng chủ yếu chỉ trông chờ vào hai cái lòi và hai bãi xi lau. Trong nông thì còn có chút rơm tóoc, còn ngoài ngư chỉ biết đi vơ lá xi lau khô ở hai bãi xi lau ngoài bờ bể và tìm kiếm mấy đội củi khô hay gôộc khô từ Lòi trên và Lòi dưới để sử dụng cho việc nấu ăn và ngồi bếp trong cả năm trời.
Đoàn quân củi đội chúng tôi không phải là một lực lượng yếu,có lúc lên đến mấy chục đứa.Tuy vậy “có tật,giật mình” nên cũng sợ anh Học Gie. Chủ yếu chúng tôi đi lượm củ khô ở lòi,nhưng tránh sao được có lúc dính vào đôi lẻ củi tươi. Mà củi tươi là của cấm,anh Học Gie có quyền bắt bớ,tước đoạt.
Trong bài thơ của Giang Nam có câu “Ai bảo chăn trâu là khổ?”. Nếu nhà thơ Giang Nam từng đi củi đội,chắc ông ấy không thể không có câu “Ai bảo cui đôi (tức củi đội) là khổ?” bởi vì đi củi đội cũng có cái sướng của nó.Để kiếm được một bó củi ,chúng tôi phải lùng sục khắp Lòi trên tức là xuyên qua một cánh rừng chạy dài từ phía trên ngõ Ruồng cho đến gần Cầu Rạo,chiều rộng từ mép Rào ra đến quá con đường nhựa hiện nay hoặc xuyên qua Lòi dưới là cánh rừng chạy dài từ đền Tam tòa đến gần làng Bằng thọ. Những hôm trời nắng,cho dù phải vất vả kiếm củi,nhưng được chui dưới tán rừng mát rượi thì sướng chi bằng! Lại nữa,đang đi mà gặp được “cơn dzung chết đứng trựa trời” thì quá bằng trúng xổ số. Chắc các bạn trẻ bây giờ khó lòng hiểu được câu nói trên. Dzung là một loại cây cao chừng hai đến ba mét,mọc trong lòi,thân bằng bắp tay,hay bị sâu ruỗng gốc nên thường chết đứng trong lòi. Đi củi đội mà gặp được một cây chết khô như vậy,chúng tôi thường mừng rỡ hét to “cơn dzung chết đứng trựa trời” và coi như ngày hôm đó gặp hên;chỉ cần hạ cây đó xuống,chặt thành từng khúc,bó lại tròn thành một bó rồi đi tìm sim ăn,chờ bạn bè cùng kiếm đủ củi là cùng nhau đội về. Có lần,tuy nhìn cây đã chết,nhưng khi chặt xuống,nó lại còn tươi;trên đường đội về,gặp anh Học Gie là coi như vô phúc. Mà anh Học Gie thì chỗ nào cũng có mặt mới khổ cơ chứ. Ở mé Rào gần Lòi trên có một cái đền gọi là đền Thượng không khí lành lạnh,linh thiêng lắm,xung quanh bao phủ bởi các cây cổ thụ. Phía đầu Lòi dưới có đền Tam tòa,gồm có ba tòa nhà mái ngói rêu phong cổ kính và cũng linh thiêng như đền Thượng. Sân đền phủ bóng mát của nhiều cây to. Để tránh sự bắt bớ của anh Học Gie,nhiều hôm, kiếm đủ củi,chúng tôi vào sân đền chơi cho đến chập tối mới về. Vậy mà anh Học Gie cũng rình bắt chúng tôi bằng được.
Có lần,anh Khoa,anh Hóa và một số anh nữa(tôi nhớ hình như có cả anh Đông) đang đi kinh ở xóm Bàu ngay trước cửa mụ Khoa Rổ thì bị anh Học Gie ập đến tóm được. Ba năm rõ mười không chối cãi được,các anh ấy đành để cho anh Học Gie lập biên bản. Khốn nỗi anh Học Gie lại không biết chữ nên đành phải nhờ các đương sự viết biên bản hộ. Các anh ấy viết như sau: “Hôm nay,ngày…tháng…năm,chúng tôi gồm…đã bắt quả tang anh Học Gie đi kinh ăn tiền tại xóm Bàu. Anh Học Gie đã công nhận hành động sai trái của mình. Biên bản này được lập và gửi lên báo cáo với Ủy ban xã”. Sau khi mghe các anh ấy đọc biên bản với nội dung là anh Học Gie có thành tích bắt được một số người đi kinh ăn tiền,anh Học Gie cùng các đương sự ký hoặc điểm chỉ vào biên bản.Anh Học Gie hí hửng cầm biên bản về báo cáo cấp trên làm mọi người được một trận cười vỡ bụng.
Anh Học Gie còn nhiều chuyện buồn cười lắm. Nhưng công bằng mà nói,làng ta hồi đó có anh ấy cũng tránh được nhiều chuyện tiêu cực. Giá bây giờ có được một người mẫn cán như anh Học Gie thì chắc chuyện rượu chè,cờ bạc,trai gái,trộm cắp…sẽ bớt đi nhiều. Và có lẽ tai nạn xe máy cũng được giảm đi một phần đáng kể.
Đừng tưởng cứ làm ông to ,bà lớn mới được người đời nhắc đến. Nếu ai hỏi tôi ở làng Cương gián có những cái tên nào gây ấn tưởng nhất, thì chắc chắn trả lời đó là anh Học Gie,anh Nọi…
Hoàng Văn Huấn
………………o.0.o………………
………………o.0.o………………
quang linh [quanglinh_xs@yahoo.com], 21/09/2011, 09:10am: Khi ta ở, đất là chỉ là nơi ở… Khi ta đi, đất bỗng hóa tâm hồn câu thơ của nhà thơ Chế Lan Viên, đọc lên nghe thấm đẫm tình yêu với quê hương. Nhiều lúc, quê hương chỉ là 1 khái niệm nhỏ hơn, là 1 mái nhà, 1 quán quen, 1 con người.khi đọc bài viết của chú ,cháu thấy nhơ quê hương da giết ,cảm ơn chú về bài viết ,bài viết làm cho chúng cháu thấm thiết 2 chữ QUÊ HƯƠNG ,và cảm thấy vui tự hào về xã ta hơn , cảm ơn chú và cương gián online mong ràng chú sẽ có những bài viết hay có tính giáo dục và thấm đậm tình quê hương đệ chúng cháu hiểu thêm về xã ta . chúc cương gián online ngày càng phát triển

Đọc bài ” Zớ Zà ” của chú THắng hay đáo để mà chúng cháu ngài Cương Gián xịn không tài nào biết nổi anh ” học Gie ” , bây giờ thì chúng cháu hiểu anh Học Gie là ai . Chúng cháu xin cảm ơn chú Huấn , mong rằng chúng cháu sẽ luôn được đón nhận những bài của chú về Quê Cha Đất Tổ , để chúng cháu càng hiểu thêm nhiều về quê hương Cương Gián chúng ta .
Khi ta ở, đất là chỉ là nơi ở…
Khi ta đi, đất bỗng hóa tâm hồn
câu thơ của nhà thơ Chế Lan Viên, đọc lên nghe thấm đẫm tình yêu với quê hương.
Nhiều lúc, quê hương chỉ là 1 khái niệm nhỏ hơn, là 1 mái nhà, 1 quán quen, 1 con người.khi đọc bài viết của chú ,cháu thấy nhơ quê hương da giết ,cảm ơn chú về bài viết ,bài viết làm cho chúng cháu thấm thiết 2 chữ QUÊ HƯƠNG ,và cảm thấy vui tự hào về xã ta hơn , cảm ơn chú và cương gián online mong ràng chú sẽ có những bài viết hay có tính giáo dục và thấm đậm tình quê hương đệ chúng cháu hiểu thêm về xã ta . chúc cương gián online ngày càng phát triển
Anh học và anh tri
Theo Minh hiểu thì anh học là chỉ người thanh niên học sinh học chữ nho xưa nó gần như gọi anh giáo là chỉ người thanh niên làm thầy dạy học thời pháp thuộc.Gọi có ý trân trọng tôn vinh
Anh tri là cách người đảm nhận chức tri một loại chức sắc nhỏ trong hệ thống cán bộ làng xã thời phong kiến.
Tiếc rằng cùng với sự suy tàn của nho học cách gọi này cũng dần biến khỏi đời sống hàng ngày