Rặng dừa ven biển Làng Bừ

Mùa đông về cây bàng đầu cổng công ty rụng gần hết lá, gió mùa đông bắc bắt đầu hắt hơi lạnh từ sông Lam vào từng căn phòng nhỏ. Trên bàn làm việc một đống công văn đang chờ lão Phú ký. Cô thư ký văn phòng nép mình ngoài cửa chờ giám đốc đi đâu đó quanh công ty. Tranh thủ lúc nhàn rỗi cô quan sát nơi ở và làm việc của xếp. Chiếc bàn nhỏ kê ngay ngắn vuông góc với cái bàn gỗ xoan dài hơn một chút. Trên bàn là một bộ ấm trà mà trong khay có tới mười hai cái chén khác nhau, một cái phích vỏ đan bằng tre đã cũ. Một đĩa kẹo Cu đơ ăn dở và mớ thuốc lào chợ Si. Chiếc tủ gỗ đơn giản đóng bằng gỗ tạp kê cạnh chiếc giường rộng chín mươi phân, trên giường là cái gối màu hoa bằng lăng đặt ngay ngắn trên chiếc chăn chiên Nam Định màu hồng nhạt. Chiếc hòm đựng quần áo bằng sắt tây màu xám ngoét kê trên nóc tủ với cái mũ vải kiểu Singapore đã bạc màu. Cô thư ký băn khoăn bởi xếp của mình giản dị quá, tới mức cô thấy chạnh lòng. Người ta đồn về ông không sai chút nào, suốt đời ông cặm cụi làm việc, không hề để ý đến riêng tư. Tư duy của ông trong nghề lâm nghiệp là phải làm sao trồng được nhiều rừng, phủ kín các đồi trọc , phải tạo ra bằng được những cánh rừng xanh thắm trên bãi biển cát trắng kéo dài. Nhìn những đoàn xe chở gỗ thông Lào ra cảng , những bè gỗ nửa chìm nửa nổi từ Ngàn Phố xuôi về, lòng ông ngổn ngang, lại một cánh rừng nguyên sinh nào đó bị truị dần theo năm tháng. Hồi còn trên ghế nhà trường, thày giáo giảng môn địa lý nói về sa mạc Goobi, ông tưởng tưởng ra đó là một vùng khô cằn, quanh năm chỉ có bão cát và nắng nóng khốc liệt như quê ông. Ông ấp ủ ước mơ từ ngày ấy, muốn trở thành một kỹ sư lâm nghiệp để trồng rừng. Khi được phân công về phụ trách công ty chế biến lâm dặc sản, việc đầu tiên là ông thay đổi lại tên công ty gọi là công ty Đặc Sản, ông thành kiến với cụm từ “chế biến”. Bởi động từ đó nó liên quan tới việc phá rừng.

Như phát hiện ra điều kỳ lạ, cô thư ký chạy vội vào đầu giường xếp rồi nhấc từng quyển sách lên xem : Té ra ông là người nghiện đọc sách, trên đầu giường là các tác phẩm văn học nổi tiếng như Nhãn đầu mùa, Sông Đông êm đềm, Người phụ nữ mặc áo choàng thâm và rất nhiều tác phẩm văn học khác. Cô nhận ra ở con người tưởng chừng như khô khan, giản đơn mà trong tâm hồn lại ẩn chứa nhiều điều sâu xa.

Năm nay chủ trương của chính phủ là cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước. Trong công ty có người mừng, người lo. Mừng vì công ty sẽ thay đổi quyền sở hữu. Ngoài 51% nhà nước giữ lại thì số còn lại chia ra làm nhiều cổ phiếu bán cho những ai có tiền, mệnh gía cổ phiếu sẽ do hội đồng quản trị công ty quyết định. Lo vì chính sách mới ban ra còn nhiều bở ngỡ cho nên thiếu gì kẻ đục nước béo cò, tìm cơ hội chiếm đoạt tài sản nhà nước. Một người công bằng vô tư như lão Phú thì được anh em quý trọng, nhưng những kẻ cơ hội thì coi ông như hòn đá cản đường cho những mưu mô không mấy trong sáng. Vì vậy lão Hùng chủ tịch hội đồng quản trị tìm mọi cách để phá bằng được công ty để hắn và một số đồng bọn mua rẻ một cái khách sạn nằm sát biển Đông. Thu thập các loại tin tức tình báo liên quan đến đối phương, thủ tiêu những dấu vết hớ hênh của mình sẽ giúp cho việc phán đoán chính xác bối cảnh, quan hệ, thực lực, tài liệu để tìm ra chỗ nguy hiểm của họ đó là phương pháp mà Hùng, chủ tịch HĐQT nghĩ ra. Ông chủ tịch cùng vợ của một sáng lập viên công ty tranh thủ vào buổi tối, lúc không còn ai ở văn phòng đã lục soát tài liệu để hy vọng tìm kiếm trong đó những lỗ hổng của tổng giám đốc, mà theo ông đang nằm trong đống sổ sách kế toán kia. Với sự hiểu biết mù tịt về công tác kế toán thì cô Thu, vợ của sáng lập viên kia biết đâu sẽ giúp ông ta lần ra những sai sót tại xí nghiệp chế biến lâm sản thuộc công ty do Tổng giám đốc chỉ đạo. Hành động của ông nhằm làm cho công ty rối ren, qua đó tìm cách phá tan công ty, hy vọng khi giải thể nhóm của ông ta sẽ thâu tóm được cái khách sạn có giá kia.

Ông chủ tịch khóa trái các cửa cùng người đàn bà tên Thu bắt đầu hành động, dưới ánh điện mặt Ngài chủ tịch căng thẳng , đôi mắt tròn chăm chú lục soát, vầng trán bóng lộn của ngài làm cho người ta nhớ đến câu ngạn ngữ để chỉ những người có hành vi bất chấp lẽ phải : “Tự nhiên như ruồi”. Từng tập tài liệu được Chủ tịch lục ra đưa cho Thu với ánh mắt hy vọng người đàn bà này sẽ tìm cho ông được những số liệu, chứng từ bất hợp pháp, nhưng rồi những con số ngay ngắn trong hồ sơ công ty không còn đủ mã lực để kéo ông với người đàn bà kia tạo ra những phát súng nổ vào đầu vị Tổng giám đốc, vốn là một người được cả công ty tôn kính.

Lắng nghe lời nói, giọng điệu, xem xét sắc mặt, biến thái, quan sát hành vi, xem dáng đi đó là những điểm then chốt trong tư duy phương pháp quan sát con người của Khổng tử. “ Biết mình, biết người trăm trận trăm thắng” đó là một câu danh ngôn của binh pháp luận của Tôn Tử. Nếu khổng Tử, Tôn Tử còn sống thì chắc ông ấy sẽ khuyên mọi người không nên góp vốn chung với những người như ông Chủ tịch. Câu danh ngôn đó trong thời đại kinh tế thị trường được áp dụng rộng rãi trong các lĩnh vực xã hội. Lần mò trong các tác phẩm văn học cổ đại có thể tìm kiếm được một số kiến giải và phương pháp độc đáo của Mạnh Tử, Khổng Tử trong quan hệ qua lại giữa người với người.

Với tính đa nghi, ông nghĩ rằng người đàn bà, vợ của tay sáng lập viên kia cũng chỉ là một kẻ dốt đặc cán mai, chẳng giúp ông làm được việc gì. Ông nghi ngờ những con số nhảy múa trong tủ kia có nhiều vấn đề mà ông bất lực. Còn Thu, hắn không hiểu được hết mưu mô của vị Chủ Tịch. Không hiểu việc làm tầm bậy này chồng cô có chỉ đạo hay không. Đã từ lâu, mỗi khi cô đến công ty các nhân viên đều tỏ ra coi thường, vì cô làm những việc không phải trách nhiệm của mình. Họ nói cô có quyền gì mà kiểm tra sổ sách, vặn vẹo linh tinh hay cô cho rằng chồng mình có cổ phần trong công ty này thì có quyền căn vặn, chỉ đạo. Cô hiểu tính cách của chồng là người ngồi trên con thuyền không bao giờ yên, lúc thì nhảy sang mé thuyền bên phải, lúc thì nhảy sang sườn thuyền bên trái, từ lâu ai mà ngồi cùng thuyền với chồng cô đều sợ bị lật. Ở một khía cạnh nào đó, vào lúc một người đàn bà giả dối nhất cũng chính là lúc chân thật nhất, bởi vì đàn bà thường bị bản năng chi phối. Cô ngồi sát vào vị Chủ tịch nói nhỏ :“cứ làm sổ sách như thời anh là hay nhất, em dễ xem, thủ quỹ cũng là anh, thủ trưởng cũng là anh, thu cũng là anh, chi cũng là anh, tiện biết mấy, còn bây giờ khi cổ phần hóa, ông Tổng này lười biếng, chẳng ghi chép gì cả, mọi việc giao hết cho các phòng ban chuyên môn, lại còn vẽ việc làm theo chế độ kế toán nhà nước quy định. Làm theo kiểu lão Tổng, biên chế công ty cứ phình to ra, phải trả lương cao cho bọn làm thuê rồi chúng nó kế toán theo quy định nào mà đọc không ra, từ ngữ thì khó hiểu, nhìn vào sổ của mấy đứa mà hoa cả mắt. Làm kiểu đó khác gì vạch lưng cho cơ quan thuế xem, chỉ có gò lưng mà đóng thuế, rồi khuynh gia bại sản. Cô không hiểu rằng đạo đức kinh doanh của một doanh nghiệp là phải thực hiện nghĩa vụ thuế hợp lý để còn có trách nhiệm với xã hội mình đang sống. Nếu ai cũng tìm cách trốn thuế thì xã hội này đi về đâu, hơn nữa việc đóng thuế đầy đủ nó phản ánh thực chất kết quả kinh doanh của một doanh nghiệp và đạo đức của người kinh doanh.

Cô tâm sự với chủ tịch, ở nhà em chi tiêu cũng nhiều lắm, ngòai tiền lương của nhà nước, thỉnh thoảng chồng em cũng kiếm được đồng ra đồng vào, em ghi vào rõ ràng mỗi tháng thu bao nhiêu, chi bao nhiêu, chúng em chỉ làm tính cộng là chủ yếu làm gì có phép trừ. Vị Chủ tịch nheo mắt cười ý tứ : thì em đi du lịch đây đó tốn dăm bảy chục triệu đó chẳng phải phép trừ là gì “Với giọng Hà Tây quê lụa pha giọng xứ Quảng, cô nhăn nhở : ơ cái anh này, chi tiêu cho mình cũng là phép cộng chứ sao lại là phép trừ. Vị chủ tịch hạ giọng : em nói phải, anh chỉ học tới lớp sáu trường làng nhưng nhớ mãi ông thày dạy toán giảng rằng, trong môn Đại Số phép trừ chính là phép cộng của các chữ số âm và dương.

Ông chủ tịch dùng phương pháp che đậy khiếm khuyết của mình bằng cách vu oan cho người khác, cái kiểu nói dối mãi rồi cũng dần dần làm người ta tin là sự thật. Đi đâu ông bịa đặt :Tổng giám đốc làm thiệt hại hàng tỷ đồng ở nhà máy. Thói quen vu khống và dùng lời nói dối, lạm dụng lời nói dối, với tầm nhìn xa của con người thì đó là những hành vi thiếu đạo đức và không sáng suốt. Cùng lúc làm tổn thương đến người khác, thì chính là làm tổn hại đến bản thân mình, bởi dối trá chính là con dao hai lưỡi. Làm hại đến người khác càng nặng, thì sự nguy hiểm ngầm đối với bản thân mình càng lớn. Một câu chuyện xảy ra từ hồi Xuân Thu chiến quốc bên đất Tàu để lại cho ta cái nhìn nhận sâu xa tác hại của thủ đoạn nói dối là thế này : “ Công Tôn Diễn là một tể tướng nước Ngụy, Khi Tô Tần băng hà ông sang nước Tần yết kiến Vũ Vương ( 317-310 tr. CN). Tài năng của Công Tôn Diễn thiên hạ ai cũng biết. Với Vũ Vương, ngài rất cảm khái, bộc bạch từ ruột gan rằng, sau này ông sẽ trao cho Công Tôn Diễn chức Tể Tướng. Chuyện này đến tai Cam Mậu, vị Tể tướng đương quyền . Cam mậu lo lắng bị phế truất nên gã đã nghĩ ra mưu kế nói dối. Cam mậu vào cung với vẻ mặt phấn khởi đến trước Vũ Vương giả bộ chúc mừng “ Được biết Đại Vương sắp có hiền tướng tài ba, thần chúc mừng Bệ Hạ”. Vũ Vương không khỏi kinh ngạc hỏi lại rằng, nhà ngươi nghe chuyện này ở đâu. Cam Mậu không chút do dự nói dối rằng: dạ bẩm Đại Vương chính Công Tôn Diễn nói với thần. Câu nói dối này có hiệu quả ngay lâp tức. Làm một vị Quân Vương, ngài rất ghét những kẻ tiết lộ những điều bí mật, và thế là Vũ Vương xua đuổi Công Tôn Diễn ra khỏi nước Tần không thương tiếc. Công Tôn Diễn đành ôm hận với cái vận xấu này mà không hiểu vì sao, chỉ có Cam Mâụ mới hiểu được khi lời nói dối độc ác được sử dụng đúng lúc thì hậu quả cực kỳ ghê gớm.”Nhưng cái kim trong bọc lâu ngày cũng lòi ra, lời nói dối cuối cùng sẽ bị vạch trần, Cam Mậu về sau cũng chết vì nói dối. Có một bài bình luận về hành vi nói dối như sau :… “Không ít người sẵn sàng làm chứng gian cho nhau, hoặc ngậm miệng cho qua mọi chuyện để cầu toàn, hưởng lợi… Vì thế giả dối luôn song hành với tâm lý xấu che, tốt khoe và sợ sự thật. Trong các quan hệ ứng xử, một khi người ta thiếu lòng tự trọng và sợ sự thật, thì đó là lúc sự giả dối phát tác và bắt đầu gây hại. Cũng cần phân biệt thêm giữa nói dối, giả dối và gian dối. Nói dối phần nhiều liên quan đến cái miệng, nhưng giả dối và gian dối thì vượt xa sự bất lương của cái miệng. Vì nó còn là thủ đoạn được thúc đẩy ngay trong hành động và ý nghĩ gây hại”.

Bạn có thể phản đối bất kỳ sự dối trá nào, cố gắng hết sức mình để làm một người không nói dối, nhưng bạn không thể không thấy trong xã hội hiện tại sự dối trá lừa lọc xảy ra quá nhiều. Vì vậy chúng ta cần phân biệt được lời nói dối của người khác để tránh hậu họa cho mình và cho người khác. Muốn phân biệt được người nói dối cần phải hiểu được một số kỹ thuật, kỹ xảo . phân tích các nhân tố tâm lý, sự hào nhoáng bề ngoài.v..v..của lời nói dối. Để không nói dối, để phân biệt lời nói dối cần phải rèn luyện năng lực phán đoán cũng như khả năng quan sát.

Mùa hè về ném những tia nắng nóng bỏng vào không gian đầy oi bức. Ông Thon uể oải, bực tức bởi cái Triện của công ty bị ông chủ tịch lấy mất. Chủ tịch nói rằng ông ta có quyền thu giữ cái Triện đó, ai muốn dùng thì cứ gọi ông ta lên, đóng xong rồi ông ta lại cho vào túi đem về cất ở nhà mình. Ông cho rằng cái Triện cũng như cái máy điện thoại di động, ai muốn giữ thì giữ, đặc biệt với cương vị là chủ tịch, tất cả là quyền ông. Ông ta không hiểu rằng làm như vậy là phạm pháp, cơ quan công an quy định Triện không được mang đi khỏi trụ sở công ty, đó là chưa nói người ta có thể nghi ông đem Triện đóng linh tinh để thực hiện những hành vi bất hảo. Ông Thon là người được Tổng giám đốc ra quyết định giữ Triện, biết rằng hành vi của ông chủ tịch là sai, nhưng chẳng nhẽ cùng đồng chí với nhau lại đi trình báo công an. Ông bàn với ông Tổng là cứ để như vậy một thời gian rồi tính sau. Còn ông Tổng cũng khó nghĩ, mặc dù ông chủ tịch là người cầm đầu việc tung những tin thất thiệt làm tổn hại đến uy tín của mình, nhưng nghĩ về tình trạng xã hội ngày nay, thì tố giác việc phạm pháp với công an chưa phải là kế sách tốt nhất, nên ông cũng chỉ nói ở giới hạn là : Anh là người có trách nhiệm giữ triện theo quyết định của tôi, anh phải chịu trách nhiệm nếu có việc xấu xảy ra. Ông Thon vốn là người nhân hậu, được mọi người tôn trọng và tin cậy. Bây giờ xảy ra cái việc này. Bên tình, bên lý, ông lại nghiêng về tình bởi ông biết rằng ông Tổng cũng là con người trọng tình hơn tiền bạc và uy quyền. Cái chết của những người phân tâm vì tình là ở chỗ này, biết bao người đã bị hại bởi không phân rõ rạch ròi giữa cái thiện và cái ác, có khi họ bị hại bởi chính ngay người mình dung tha. Con người ta không giống nhau, có người coi tiền bạc chỉ là phương tiện để duy trì sự sống, nhưng có kẻ tất cả chỉ vì đồng tiền, bọn họ bất chấp cả luân thường đạo lý. Độc ác, gắp lửa bỏ bàn tay người là thuộc tính của họ. Trong kinh doanh họ chỉ tính đến những bàn thắng, còn nếu thất bại một vài vụ họ sẵn sàng mạt sát người cầm đầu, họ không biết rằng để trồng một vườn cây cho ra những mùa bội thu thì những năm tháng đầu tiên phải chăm bẵm, xây dựng tốn kém, lao tâm khổ tứ. Dưới con mắt đục ngầu vì tiền, nhìn đâu họ cũng thấy sai sót, họ quy kết và quyết tâm chặt phá vườn cây mà nhiều người đang ươm chỉ được năm sáu tháng tuổi.

Điện thoại di động vang lên với đoạn nhạc “ đêm nằm nghe tiếng sóng xa vọng về…”. Đầu dây bên kia là giọng nói ấm áp của Bin, phó tổng giám đốc công ty đang ở trong TP Vũng tàu. Sau cuộc họp công ty, cũng như đa số các thành viên sáng lập, ông rất buồn. Cuộc họp đó Tổng giám đốc vắng mặt vì trường hợp đặc biệt, thế mà tay Cu, một cổ đông đã lớn tiếng mạt sát Tổng giám đốc là bỏ trốn, hắn như một thằng điên kêu gào niêm phong công ty, mời công an vào làm việc v..v.. các cổ đông trong cuộc họp coi khinh lời nói của hắn. Ông Bin phó Tổng giám đốc suýt nữa cầm một nửa viên gạch ném vào mặt hắn. Đầu dây bên kia giọng Tổng giám đốc nói ôn tồn nghe nhẹ nhàng qua điện thoại của thư ký cuộc họp :” Tôi đã đặt vé máy bay lúc mười ba giờ để ra dự họp, nhưng vào một giờ rưỡi sáng hôm nay ông bạn thân thiết đã qua đời, lúc lâm bệnh ông ấy có dặn rằng khi ông qua đời thì tôi nhớ tiễn đưa ông về với tổ tiên . Tôi đã viết giấy ủy nhiệm cho ông Ho biểu quyết thay tôi”. Ông Tổng còn giải thích với thư ký cuộc họp :” Tối qua tôi đã điện thoại cho anh rõ vì sao tôi không đi họp, anh có vặn lại :” sao bác không báo sớm hơn ?”, tôi nghĩ chắc anh cũng hiểu rằng ông bạn của tôi biết lúc nào ngừng thở mà báo cho tôi để tôi báo cho anh ta. Ông Ho là người nóng nảy, lúc này cơn thịnh nộ đã lên tới đỉnh rồi, may mắn lại tụt về với thực tại của cuộc họp quan trọng mà một vài người đòi phân chia tài sản để giải tán công ty. Ông Ho chỉ vào tay Cu nói : “ sống trên đời này ai cũng có bố có mẹ, có anh có em, có Xui có Gia. Nghĩa tử là nghĩa tận, sao anh ăn nói hồ đồ và vô lương tâm như vậy. Ông Tổng vắng mặt bởi việc hiếu nghĩa, tôi còn nhớ cả hai lần bố mẹ anh qua đời, ông ta đều đáp máy bay lên tận Tây Nguyên để chia buồn cùng gia đình anh, thế mà hôm nay mặc dù biết rõ việc tang bạn bè của ông Tổng mà anh nỡ lòng nào ăn nói như vậy”.

Khi quan hệ trong công ty xảy ra lộn xộn và đưa quyền lợi vật chất lên trên cả tình người thì người ta dễ dàng phân tuyến và củng cố cho cái nhìn đối lập \”yêu nên tốt ghét nên xấu\” của mình. Do đó, những cơ hội để người ta nắm bắt và thông tin với nhau sẽ bị sự thành kiến cản ngăn. Rõ ràng cái nhìn \”yêu nên tốt ghét nên xấu\” của con người chưa sửa chữa được cái khuyết điểm lịch sử trong việc \”định nghĩa\” con người là thiện hay ác. Quan điểm không thống nhất của Nho gia và Pháp gia trong lịch sử phát triển của xã hội Việt nam đã tác động lên nhận thức con người. Từ những nhận thức sai trái dẫn đến hành vi sai lầm, ít ra là từ cái miệng. Những điều tưởng chừng như là mâu thuẫn nhưng lại là sự thật. Ví như những vị quan lục lộ. Xã hội giao cho anh nhiệm vụ phạt thật nặng những kẻ vi phạm trật tự giao thông, nhưng trong quá trình thực thi, anh lại làm giàu trên hành vi của những người vi phạm. Anh làm Kiểm lâm bảo vệ rừng vàng, bảo vệ môi trường sống của cả nhân loại, nhưng cũng trong sự khắt khe mà xã hội giao cho, anh đã phất lên. Suốt ngày anh làm tính cộng, nếu thất thoát đi một đồng anh đã thấy huyết áp mình từ từ tăng lên. Pháp gia nghĩ ra mọi điều luật để tăng tối đa các công cụ cai trị có lợi cho vương quyền, trong khi Nho gia thì gia giảm và bổ sung nhiều các phép tắc đạo đức, thậm chí ở một mức độ khó tin như \”mệnh trời\”. Cũng vì đổ hết cho mệnh trời, nên lời nói và thực hành ít đi đôi với nhau. Trong trường hợp củ thể này, khi mà anh Cu đã bán rẻ lương tâm của mình cho quỷ dữ thì việc gắn kết giữa vị chủ tịch và anh ta là đương nhiên.

Hội đồng quản trị công ty gồm nhiều người, vị chủ tịch và lão Cu đứng về một bên kêu gào rằng nhà máy bị lỗ, phải giải thể. Thậm chí lão Cu còn nói không tham gia vốn của mình vào nhà máy.Trước tình hình đó ông Bin đã giải thích với mọi người rằng : Nhà máy của công ty khi xây dựng lắp đặt thiết bị phải gần nửa năm, trong thời gian đó phải chi trả tiền lương cho cán bộ công nhân, chuyên gia, các chi phí lắp đặt như điện, nước, tiền lãi ngân hàng. Lắp đặt xong thiết bị, phải đào tạo công nhân, chạy thử thiết bị. Khi dây chuyền đã ổn định phải cho ra thử các loại sản phẩm, có sản phẩm rồi phải tổ chức quảng cáo, tiếp thị giới thiệu sản phẩm, tất cả những việc làm đó phải có lộ trình, chi phí phải tính vào vốn đầu tư . Dự án đầu tư chỉ ra rằng phải có thời gian sớm nhất là năm năm mới thu hồi được khấu hao, bây giờ mới sản xuất được ba tháng, thị trường còn hạn hẹp, sản phẩm của chúng ta chưa được quảng cáo, cộng với nền kinh tế suy thoái hiện nay, nhà máy chúng ta vẫn hoạt động bình thường, đảm bảo công ăn việc làm cho công nhân thế là tốt lắm rồi. Chúng ta không thể đem loại hình sản xuất công nghiệp ra so sánh với việc kinh doanh vận tải. Anh chở thuê thì chuyến nào ăn đứt chuyến đó, còn nhà máy thì phải tính kết quả theo năm. Nhà máy của chúng ta mới đi vào sản xuất được ba tháng, vốn lưu động không đủ, tổng giám đốc phải mua chịu nguyên liệu, khắc phục khó khăn để duy trì sản xuất. Bây giờ ông chủ tịch đòi giải thể công ty, bán nhà máy, rồi quy chụp cho tổng giám đốc làm lỗ, thậm chí nếu làm không đúng quy định sẽ đền. Thật là trớ trêu, chúng tôi đã nhầm lẫn bầu một chủ tịch mà sự hiểu biết quá sơ sài, cộng với cái tâm không mấy sáng sủa.

Bản tình ca “ Paloma” của một nhạc sĩ thiên tài người Cu Ba âm vang , tiếng nhạc dập dìu du dương trầm bổng làm ông Tổng nhớ về Hà Nội khi những tia nắng cuối cùng tắt dần trên Hồ Tây lặng lẽ mờ mịt xa xôi. Khi trở về thực tại ông nhớ đến câu chuyện về Lã Bất Vi một nhân vật nổi tiếng thời nhà Tần, thời kỳ Chiến quốc bên Trung Hoa. Lã Bất Vi buôn bán ở Hàm Đan, thủ đô nước Triệu chơi thân với Tử Sở một người thông minh lỗi lạc bị nước Tần đưa đến nước Sở làm con tin . Dưới góc nhìn của một nhà kinh doanh tài ba Lã Bất Vi thấy Tử sở là một “món hàng” đặc biệt, ông quyết định “mua” món hàng này để đầu cơ. Lã Bất Vi vào xin gặp Tử Sở và trao đổi rất nhiều vấn đề. Ông quyết định bán tất cả gia tài, dồn hết tiền bạc mua 1000 lạng vàng và đưa cho Tử Sở một nửa, còn một nửa ông mang theo bên mình rồi cả hai người đi thẳng về nước Tần. Lã Bất Vi chuẩn bị “ bán” Tử Sở. Tử sở là con trai của An Quốc Quân là cháu của vua Chiêu Vương. An Quốc Quân được lập làm Thái Tử và là vị vua tương lai của nước Tần hùng mạnh. An Quốc Quân có những hai mươi con trai với rất nhiều bà vợ khác nhau. Vì vậy ai sau này sẽ làm Thái tử khi An Quốc Quân lên ngôi là một cuộc cạnh tranh âm ỷ. Lã Bất Vi thấy An Quốc Quân sủng ái bà Hoa Dương chính thất phu nhân nhất trong các thê thiếp. Quyền thế của bà Hoa Dương ai sánh bằng, nhưng hiềm một nỗi bà không có con trai. Lã Bất Vi thông qua chị gái của bà Hoa Dương để thực hiện “bán Tử Sở”. Lã Bất Vi bàn với bà Hoa Dương : Phu nhân tuy có quyền lực nhất trong Vương triều khi ngài An Quốc Quân nhiếp chính. Nhưng quý bà biết đấy nếu mình không có sự chuẩn bị chu đáo thì quyền sẽ lọt vào tay người khác. Tôi thấy bà nên nhận “ Tử Sở “ làm con trai của mình, việc này chắc An Quốc Quân bằng lòng. Có con trai quyền lực của bà sẽ được củng cố, không ai có thể làm được gì. Phu nhân Hoa Dương thấy Lã Bất Vi đưa ra kế sách đầy khôn ngoan, bà như ngủ dậy sau một đêm dài. Kế sách của họ Lã đã thành công khi Tử Sở được An Quốc Quân truyền ngôi. Món hàng “Tử Sở” đã được “bán”. Tử Sở nhiếp chính đã phong Lã Bất Vi làm tể tướng, quyền uy đầy mình , tiền bạc nhiều vô kể, ông thu về không phải là một nghìn lượng vàng khi bỏ vốn mà hàng nghìn nghìn lượng cộng với uy quyền không ai sánh kịp. Tài mọn của ông Tổng lẽ đương nhiên không dám so sánh với Lã Bất Vi. Ông Tổng làm kinh doanh, rồi từ kinh doanh có tiền, ông tập hợp được anh em trong cùng thực hiện ý tưởng xây dựng những nông trường trồng cây, kết nối những cánh rừng từ tỉnh này qua tỉnh khác trong phạm vi một quốc gia. Khác với họ Lã, ông làm việc đó không phải để kiếm tiền và quyền uy mà là thực hiện ý nguyện của mình từ khi ở trong giảng đường đại học.

Ông Tổng có quyết định về hưu, tin này làm cho mọi người vừa vui vừa buồn. Vui vì ông vẫn khỏe mạnh và lạc quan, buồn vì phải xa một người cán bộ mẫu mực, chí công vô tư suốt đời cống hiến cho sự nghiệp . Cô thư ký cầm trong tay một chiếc phong bì đưa cho Thủ trưởng. Cô nói : Thưa anh đây là tiền lương tháng này, còn đây là tiền anh em đóng góp đưa thêm để anh chi tiêu thêm. Ông Tổng cảm ơn và chỉ nhận phần tiền lương , số còn lại ông nhờ cô thư ký mua thêm một vài tạ phân đem xuống bãi biển làng Bừ bón cho rặng dừa mà công ty vừa mới trồng thí điểm vừa qua.

Đặng Văn Thảo