Xóm Hồng Quê Tôi

Làng bây giờ buồn lắm phải không em

Xóm Hồng nay vắng người qua lại

Gió bãi bồi chang chang cát bụi

Bãi tràn rêu phong ký ức cũng ngậm ngùi

Lâu lắm rồi, tôi không còn được tận hưởng những đêm hè ngủ bể như hồi còn ở cái xóm Hồng thân yêu của mình, cái xóm mà có những người nổi tiếng về sự đau khổ và chịu nhiều thiệt thòi về số phận nhất của xã Cương Gián, đó có thể kể đến đại gia đình MỤ EM DIỄN, O HẠO, O HỒNG, O LỘC, EM HƯỚNG…, hồi đó, tôi còn nhỏ, ngày nào cũng chứng kiến đám bạn (trong đó có cả tôi) trêu chọc những người đáng thương ấy, mỗi lần như vậy, tiếng chửi lại vang lên lẫn với tiếng cười khoái chí đám bạn. Mẹ tôi thường doạ, lần sau còn chọc Mụ Em Diễn thì bà ấy trùm váy lên đầu, không có đường mà ra đâu, đó là những hồi ức buồn mà tôi không muốn nhắc tới. Kỷ niệm đẹp của tôi đối với những ngày tuổi thơ ở xóm Hồng là những mùa hè êm ả, xóm tôi hồi đó rất nghèo, ngoài việc đi biển, các hộ gia đình phải tự tìm cho mình mỗi công việc khác nhau để kiếm thêm thu nhập, nhưng có lẽ tiêu biểu nhất vẫn là nghề làm nón, một nghề thủ công được du nhập từ một số vùng khác đến và trở thành một trong những hoạt động kinh tế đứng sau nghề biển. Để làm ra một chiếc nón hoàn thiện phải trải qua nhiều công đoạn, có sự phân công lao động, theo độ tuổi, giới tính khác nhau, những người đàn ông thường giúp các thành viên chẻ ná, vót vènh (đặc biệt là vènh tre, vènh chóp, vô vènh…) boóc lá thường là công việc nhẹ của mấy em nhỏ, khổ nhất là vào những ngày trời gió nam, lá nón cứ khô giòn, boóc lá mô là rách lá đó, chúng tôi phải đào một hố đất nhỏ, chôn lá xuống khoảng 1 tiếng đồng hồ để cho lá ỉu, hoặc cột lá vô trửa trưởi chạc mo rồi thả xuống lòng giếng (cách mặt “nác” khoảng 50 cm trở lên), một cách khác thường lấy chiếc chiếu rách nhúng qua nước rồi ủ lá vô đó rồi mới boóc lá, là lá, xuây nón, nức nón, cặp vènh…

Nhìn chung xóm tôi hồi đó có thể nói là: nhà nhà làm nón, người người làm nón sôi động từ xóm troong ra xóm ngoài, trên đàng đến đhưới đàng (dưới đàng). Nghề nón có đặc điểm là di động nhẹ nhàng, người làm chỉ xách bộ đồ nghề cần thiết của mình đi ngồi lê bất cứ chỗ nào có thể ngồi được. Xóm tôi thường tập trung lại một chỗ để làm nón cho vui, trao đổi kinh nghiệm, kỹ thuật… đồng thời để có thể mượn đồ của nhau như cho vay mấy cấy lá, trưởi gước, cấy kim, mượn cấy mác vót vènh… Từ cấy vui đó nên sinh ra nhiều kỷ niệm về tuổi thơ, tôi nhớ mãi cái thú chơi của mình hồi đó, người ta thì nuôi tráo, môồng lâu, vẹt… nhưng xóm tôi thường nuôi chim rặt rặt (chim sẻ). Cứ sáng dậy tôi thường xách đồ nghề cần thiết cùng với truồng rặt rặt đến nơi nhóm làm nón thường tụ tập, công việc trước tiên là treo truồng chim lên, kiếm cấy đòn ngồi vừa ý, chọn vị trí ngồi (sao cho mát, không bị bóng…), nếu đến muộn là không có chỗ ngồi tốt. Khi nhóm làm nón tập trung đông đủ, chúng tôi thường đặt ra những chỉ tiêu công việc cho mình bằng các hình thức như: nức nón thi…

Nghỉ buổi trưa chúng tôi thường về nhà lót dạ bằng mấy củ khoai, củ sắn, có khi chỉ là những hạt ngô rang…, mặc dù trưa hè trời nắng như thiêu nhưng chúng tôi rủ nhau đi trộm ổi bà Loan, dừa thầy Thái, rồi xuống trường học bắt rặt rặt. Buổi chiều chúng tôi thường ra bãi biển đua diều, đá bóng và tắm biển. Nhưng sôi nổi nhất vẫn là ban đêm tất cả tập trung ở bãi biển đùa vui, trò chơi của bọn tôi vẫn là bài ca muôn thửơ lặp đi lặp lại từ tối này sang tối khác, mùa hè này sang mùa hè khác với những trò chơi đi đò về đò, năm quan năm tiền, đắp các ụ đất bắn chắc giả, đánh gúi, kéo ngựa, kéo co, vo đất cát lại thành cục ném chắc, và đi bắt còng nằm mát rồi về bỏ vào chiếu các nhóm bạn khác đang ngủ say trên bãi biển.

Thanh niên xóm tôi trước giờ đón giao thừa hàng năm.(ảnh chụp đón tết năm 2010, không biết năm nay có được đông đủ thế này không?)

Những trò chơi đó thưa dần khi tuổi của tôi ngày một lớn, phải đeo đuổi nghiệp học hành, rồi guồng xoáy công việc, gia đình… đã khiến tôi ngày càng xa cái xóm Hồng thân yêu. Giờ đây trên đất khách, không khí đón xuân đã tràn ngập khắp các nẻo đường, không biết những người thân của mình ở xóm Hồng đã chuẩn bị gì để đón một năm mới hay chưa, riêng bản thân tôi có lẽ lại thêm một lần lỗi hẹn với xóm Hồng năm mới!.

Đất khách ngày cuối năm

Xóm Hồng