Gã quê mùa ra tỉnh

Ngày mốt tê thì tui đi hỏa xa về. Thàng cháu tên là Đại Phúc lên tận ga Vinh đón. Khi hai ôông cháu về đến ngã ba Xuân Thành thì trời đã nhá nhem túi. Đến đó, chộ lền ôông lũ lượt kéo chắc ra Xuân Thành. Mấy ngài nói với chắc, “đến Nghi Xuân mà không đến Xuân Thành thì coi zư chưa đến Nghi Xuân”. Tui hỏi Đại Phúc, mần răng mà họ nói ra rứa hè? Hấn nói khôông biết. Sau lại nói, “hình zư họ đến đó mần chắc”. Tui nghĩ bụng, mới mười lăm tuổi ranh mà hấn cũng biết chuyện nớ.

Khi bầy tui mới qua quán cố Đoàn bán thịt chó năm xưa thì xã ta hiện ra trước mắt. Cương Gián bừng sáng dưới ánh đèn điện, dốông zư thành phố cảng Xít – ni bên nước Úc.

Về đến zà, bật ngay cấy công tắc kêu cấy roặc, điện sáng trưng, rồi đi tắm, nấu cơm ăn và đánh một giấc ngon lènh cho đến sáng. Thàng Đại Phúc đến lay tui dậy, rồi zủ ra coi bể. Mười năm trời chưa về, nay quê đã thay đổi quá. Ra khỏi zà, chộ cấy chi cũng lạ, cũng mới, cũng thích, cũng hiện đại. Thật chẳng khác chi cấy thàng zà quê ra tỉnh.

Đàng đất gát biến đi mô. Dừ đàng toàn là zựa, là zựa. Zà tranh, zà lá biến đi mô. Dừ toàn chộ là zà lầu, zà lầu. Zà mô cũng to, cũng cao. Xóm mô zà cũng to, cũng cao. Cấy thì mái vòm, cấy thì mái tròn, cấy thì mái cong, sơn hồng, sơn xenh, vàng chanh, cẩm thạch…Đẹp quá, đẹp quá. Zìn sướng cấy con mắt. Đẹp zít là zà cố Đọ Nghạch, vừa to, vừa rôộng. Ở bên trên, lại có cấy vòm tròn tròn, khôông khác chi cái hình Lầu Năm Góc, hình zà Trắng bên nước Mỹ. Zà cao quá, tui dón chân ngước zìn mỏi cả cổ. Tui nói với thàng Đại Phúc, “mi đếm cho ôông phía bên trái ngõ có răng nấy zà tầng. Còn bên phải để ôông đếm”. Hấn hỏi, đếm để mần chi? Tui nói, “để ra mà trẻ với quin Hà Nội chơ răng nữa”. Hấn lại nói, “ôông đếm cả năm cũng khôông xong mô. Để cháu xuống Ủy ban xin cho tổng số hộ của xã thì biết tổng số zà lầu ngay tơi, vì zà mô cũng lầu”. Tui nghĩ, thàng cha ni thật thông minh và hơi bị được.

Thế rồi tui ra coi bể…

Biển quê mình thật tuyệt đẹp. Biển nằm sát làng và kéo suốt chiều dài của xã. Biển và làng được nối liền bằng bãi cát trắng, hình thành những bãi tắm xinh đẹp và kỳ thú. Đằng đông, phía chân trời, những đảo nhỏ: Hòn Mắt, Hòn Ngư nổi lên như những hòn ngọc xanh biếc, thơ mộng và quyến rũ. Từ ven bờ, những con thuyền đua nhau lướt song ra khơi, rộn ràng và xôn xao sóng nước.Từ ngoài khơi, đằng sau những cơn sóng bạc đầu, nhấp nhô những con thuyền chở đầy tôm, cá lao vào bờ, kẻ bán, người mua, rộn ràng, tấp nập…

Bể sáng ni nác rặc. Bãi gát kéo dài ra mấy trăm mét. Đứng troong ni, zìn ra mép nác, thấy từng hàng ngài kéo rùng, kéo lái sáu zỏ zư những đàn chim đỗ trên dây điện . Nôốc thúng, nôốc gỗ, lái choòng, lái chặng… đi về đỗ san sát ven bờ. Từ ngoài nôốc, các ngư dân quần đùi, cởi trần, để lộ nhưng bộ ngực nở nang và những cánh tay vạm vỡ, dôống zư các vận động viên thể hình, bơng những đúa cá, tràng tôm tươi rói vô bờ. Từng đôống cá nục, cá chim, cá trích, cá mòi, cá tớp, cá thèn, cá đù rặu, mực ôống, mực nang, đùm rụm, đò vọ… cứ nằm làn khan ra cả bãi. Khắp bãi bể, ngài bán, ngài mua rộn ràng và huyên náo như một đại công trường. Tui lang thang, đến chỗ mô cũng ghé coi một thí cho sướng cấy con mắt. Các bà chộ tui ai cũng cười, cười, cười. Thật là thân thiện. Tui zìn mãi một con cá thu to. Các bà biết tui đang sèm, liền mời, tui mua. Tui nói, “mua, mua, tui mua”. Các bà cân được ba lô. Tui hỏi răng nấy?. Các bà nói, “ba trăm nghìn”. Tui trả tiền ngay. Các bà lại còn gói thêm cho một bọc miễn phí, nào là đò vọ, tôm tàng, ôốc mỡ. Tui vừa xách cá, vừa tấm tắc khen: rẻ quá, tươi quá, ngon quá. Ở Hà Nội, phẩy trên nửa triệu, mà lại ướp đá, khôông ngon lènh chi.

Xã ta dừ, ngõ mô cũng có đàng sá, zà cửa hiện đại, dôống zau quá, nên hay bị lạc. Tui loay hoay mãi mới kiếm ra ngõ thàng Đại Phúc, zưng khôông biết zà. May quá. Tui hỏi đôi bạn trẻ đứng nói chuyện đầu ngõ. Đứa con gấy dẫn tui đi một đoạn, rồi chỉ tay vô cấy ngõ cụt và nói, “troong nớ chú nà”. Tui vô, zưng cả zà đi mô, chộ khoá cửa. Tui quay ra, vẫn chộ o nớ đứng đó. Tui hỏi, o chờ ai? O nớ nói là chờ tui. Tui lại hỏi, chờ tui mần chi? O ấy nói là khôông biết chú có cần hỏi nhà mô nữa khôông? Tui cảm ơn, rồi đi về zà. Vừa đi, tui vừa nghĩ, mần răng thời ni mà có ngài tốt bụng ra rứa. Ở thiên hạ thì ngài ta đòi tiền đó. Tui về đến zà thì chộ thàng Đại Phúc ngồi lù lù ra đó. Hấn nói, “để tháng sau ngài ta xây xong mấy zà cao tầng nữa cháu chụp ảnh rồi meo ra cho ôông một thể”. Hấn lại nói, “khi nảy có cố bên nớ, mời đến uống rượu”. Hấn dẫn tui đến. Tui zìn vô tủ kính, chộ mấy cấy bình rượu ngâm thuốc, liền hỏi, cổ chi dốông cổ khoai lang troong bình ra rứa hè? Cố cười hà, hà và nói, “chú quê mùa quá, sâm Cao Ly chính hiệu đó”. Rồi cố bơng ra một bình, rót rượu mời tui. Vừa uống, cố vừa ngâm bài thơ cố mới mần: “Rượu ngon ngon lắm ai ơi, Để cho ta cái nợ đời rượu ơi, Bỏ rượu chẳng có ai chơi, Tuy là có vợ còn hơi đâu mà…” . Tui khen cố tài, tra rồi mà vẫn còn sáng dạ. Cố nói, “ngài thông thái zít xã, phẩy nói là cố Lới. Năm ni gin chín mươi rồi mà vẫn ngồi tại zà chỉ huy vanh vách con, cháu làm việc bên Đại Hàn bằng bồ đàm, di động”. Cố chỉ tay vô thàng Đại Phúc, rồi hỏi tui, thàng ni kêu chú bằng chi đò? Tui nói, “bằng ôông, vì mẹ hấn kêu tui bằng cụ rọt”. Rồi cố lại hỏi, đã cho hấn ra Hà Nội chưa? Tui nói, rồi. Tui biết cố ni hay hỏi phăn, nên kể luôn cho cố nghe câu chuyện cách đây mười năm thàng Đại Phúc ra Hà Nội:

Hồi đó, hai mẹ con hấn ra tui zợi. Thàng Đại Phúc, khi nớ, nếu tính cả tuổi mụ bà thì vưa năm tuổi. Ngài hấn bậm, trán zô, ót o su và trên trôốc có hai cấy xoáy. Tui nói, “thàng ni nghịch lắm đây hè!” Mẹ hấn nói, “dái, nghịch như thàng nặc nô a”. Nghe rứa, hấn cười hì, hì…Không biết mần răng mà mới ra chưa được hai ngay thì hấn cứ nằng nặc đòi về. Tui liền dỗ hấn, ở lại dợi đà, ngày mai ôông cho đi coi zà tầng của ôông. Hấn im lặng và tỏ vẻ đồng ý.

Quả là mấy chục năm qua, vào nam ra bắc, đi Tây đi Tàu, bóp bụng nhịn ăn, ra đàng khát nác không dám uống, dành dụm được ít tiền để cất được cái zà zo zỏ vài gác. Muốn đưa cháu đến vừa để khoe, vừa để cho hấn thích. Nào ngờ, vừa đến nơi hấn đã nói: “Hề! zà ra rứa mà cũng trẻ! Loại ni thì trong ta ai đói zít cũng có”. Rồi hấn chỉ vào mấy cái zà cao tầng và nói: “ Nề! mấy cấy a nạ, còn coi được!”. Tôi nghĩ bụng, cái zà mình ở Hà Nội nhìn lên thì không bằng ai, nhìn xuống cũng không ai bằng mình. Rứa mà hấn chê. Nói xong, hấn nhìn tui. Trên mặt tỏ vẻ đầy tự mãn. Tui chẳng biết nói chi và chỉ cười, cười, cười. Thành thật, lúc đó cũng hơi “rầy” với hấn. Tui khen thầm, thàng cha ni có tính thẳng thắn, sau này khá đây.

Trên đàng về, tui đưa hai mẹ con cháu vào siêu thị, hy vọng chọn được một món đồ chơi nào yêu thích để mần hấn vui lòng. Tui chọn và mua cho hấn một cấy tàu hỏa. Tui mở hộp, lắp đàng ray, cho pin vô. Đèn pha lóe sáng. Còi thét inh ỏi, rồi nó từ từ chạy, uốn lượn như một con dắn,.Tui nói hay chưa? Hấn mần một tiếng, “quẹt vô” và đòi mua cấy xe tăng. Mẹ hấn phát vô lù khu kêu cấy đốp và nói, “khôông được lôồng hôổng với ôông”. Tui liền đi kiếm mua cho hấn được cấy xe tăng điều khiển từ xa, loại tối tân zít khi đó, rồi lắp pin vô và bấm điều khiển một cấy. Chiếc xe vùn vụt lao thẳng lên phía trước, tựa như chiếc Tăng 390 lao vào cổng dinh Độc lập năm bảy lăm. Hắn nói, hay, hay, hay… Kể xong, hai ôông cháu về.

Trên đàng xuống Rào, đoạn gin côổng chợ, khôông biết cơ man chi là zà hàng thương mại, dịch vụ, giải trí, quán xá ẩm thực… Tui hỏi Đại Phúc, “chỗ mô có cà phê ngon ta vô uống tý hè”. Hấn liền kéo tui vô cấy quán tên là Cà phê Trung Nguyên đặc biệt. Vừa ngồi xuống, liền chộ một toán nam nữ rất trẻ, ăn mặc rất sành điệu vô đó. Đứa mô mặt mày cũng đẹp zư hoa tươi. Đứa kêu nu, đứa kêu đen, đứa nác bơ, nác xoài, chanh leo, mãng cầu….Tui hỏi thàng Đại Phúc, “ngài ở mô mà khéo ra rứa hầy?” Hấn nói, “quân xã ta cả”. Trời ơi! Thanh niên xã choa ăn diện ngất trời, ngài đẹp zư tiên giáng. Quin Hà Nội vô đây cũng phục sát đất. Tui nói thầm với Đại Phúc: “mi coi nề, cấy con nịt áo ngực Mát sa na no, mặc quần A li ba ba ngồi cuối bàn, có cấy mặt trấy xoan và bộ ngực thật là khủng, hay, hay. Cấy thàng mặc sơ mi Sa đi nờ, quần ka ki Hàn quốc ngồi bên trái đang muốn ve hấn đó. Nhưng mà ôông lại chộ con mặc áo voan thun nâu và con mặc đầm chấm bi thinh hơn. ÔÔng tra rồi mà cũng thích nha. Mi nên cưa đi một đứa mà mần gấy”. Thàng Đại Phúc lúc đó rầy lắm. Hấn mặt đỏ, tía tai, rồi nói, “cháu năng zỏ, lấy về mà mần mẹ à”. Có ôông tra tra ngồi bàn bên cạnh, nghe bầy tui nói chuyện, cười nảy cả hàm răng giả.

Bầy tui xuống coi Rào….

Trời ơi! Con sông Mỹ Dương xinh đẹp năm xưa, nay đã nằm chết một cách tội nghiệp. Đôi mắt trong xanh và gương mặt hiền hòa của nàng năm xưa đâu rồi, nay chỉ còn là một cái xác vô hồn và mùi hôi của vũng lầy, nước đọng. Kẻ nào đã ngăn cách nguồn mạch máu biển Đông, không cho chảy vào cơ thể nàng, buộc nàng phải chết. Không! Không! Nàng phải sống lại! Nàng sống để nàng xua đi lũ khí độc của môi trường và đem lại hơi thở, huyết khí trong lành như năm xưa cho người dân Cương Gián. Liều thuốc để nàng được hồi sinh không có toa thuốc nào khác, bằng việc thay đổi tư duy cũ kỹ về sản xuất, chăn nuôi và nông nghiệp của những người có trách nhiệm, để họ nhận ra cái “chân lý”phải đoạn tuyệt với cái cống Đá Bạc kia….

Đã đến lúc xa đất mẹ rồi!

Gã nhà quê này, đích thực là đứa con đẻ trăm phần trăm của mẹ Cương Gián. Nó tuy có chút “quê mùa “ với mẹ, nhưng nó tuyệt đối không để “tụt hậu” với thiên hạ, với xứ người. Mẹ đã cho con nhiều thứ để thành người. Lần này về, mẹ lại cho con thêm nhiều niềm vui và lòng tự hào của một mảnh đất giàu tình nhân ái và của cải.

Tạm biệt mẹ! Đứa con bé nhỏ của mẹ lên đường, lòng vẫn còn chút băn khoăn, không biết bao giờ quê mình có được một bãi biển sạch hơn và con sông Rào không còn ô nhiễm, để xã ta có thêm chữ sạch, để Cương Gián ta thực sự trở thành một mảnh đất: GIÀU, SẠCH, ĐẸP.

Cu Moong