Ký sự mùa chim -Kỳ1-

Năm con cò mồi đang thiu thiu ngủ, bị dây cước giật đằng đuôi, choàng tỉnh, đồng loạt vỗ cánh. Đồng Mưng sáng bừng lên bởi những đốm trắng. Lũ cò bay trên không trung, thoáng thấy đồng loại dưới mặt đất, chúng đưa mắt quan sát rồi lượn đi lượn lại mấy vòng.

“Xuống!”

Lão Khúc nói như ra lệnh.

Con đầu đàn xếp cánh. Từ độ cao trăm thước, nó vút xuống như một mũi tên. Gìơ thì không thể cưỡng lại được nữa, một con tiếp đất, cả đàn sẽ tiếp đất. Tiếng chim kêu quang quác, tiếng cánh bay rào rào, đồng Mưng như trỗi dậy, chuyển động.

Lão Khúc khoái nhất là ngồi giật dây, xem chim đậu. Cánh chim đường dài mỏi mệt, sau cú bay ngàn dặm, không phân biệt được đâu là chốn thanh bình đâu là cạm bẫy, cứ thế đáp xuống và dính chặt vào que nhựa. Thứ nhựa cây rừng được lão Khúc luyện từ đêm qua, bôi lên nửa phần trên que tre, cắm la liệt dưới mặt đất. Kiểu bày binh bố trận của lão nông có thâm niên 50 năm làm nghề đánh chim, đố con nào thoát, nếu sà xuống trổ của lão.

Trổ là nơi bẫy chim. Tháng trước, khu vực đồng Mưng cây cỏ mọc um tùm, bùn lầy nước đọng ngập đến ngang thắt lưng. Lão Khúc bảo vợ ra chợ mua mấy lọ thuốc diệt cỏ. Lão đem thuốc rải khắp đồng, chẳng bao lâu lũ cỏ chết ráo. Lão dùng liềm quơ từng nắm, đắp thành mô. Hàng chục mô nổi lên trên mặt nước, cứ mỗi mô lão cắm từ 5 đến 7 que nhựa. “Cắm thật chặt vào nhé! Nếu lỏng ra, bọn chim nó tha nhựa bay mất!”, lão dặn vợ và cô con dâu.

Hôm lão đang đắp trổ thì Chủ tịch xã đến. Hắn đứng chống nạng trên bờ thửa, doạ dẫm:

“Ông Khúc ạ! Làm trổ ở đây, nghe chừng không ổn đâu! Đồng này có người định thuê chăn nuôi cá đấy. Ông thả chất hoá học vào đấy, bố thằng cá nào sống nổi!”.

“Chậc! Thằng cha này lại vòi vĩnh. Thèm ăn của dân chứ gì!?”, Lão Khúc nghĩ. Nghĩ vậy, nhưng lão vẫn giữ thái độ nhún nhường, lão biết thằng Chủ tịch xã này hay ăn lặt vặt, đặc biệt hay thù dai.

“Tôi đơm nốt mùa chim cữ Thu này nữa thôi. Gìa rồi, năm sau, tôi chẳng còn sức đâu nữa mà đơm chim!”, lão Khúc nói.

“Mặc kệ ông- tay Chủ tịch xã lớn tiếng- Đã cảnh báo rồi, đừng trách tôi nặng tay đấy nhé!”.

Lão Khúc mỉm cười đắng ngắt:

“Dạ! Chủ tịch cứ yên tâm về đi, tối tôi sang thăm nhà ông!”.

Chỉ chờ có vậy, tay Chủ tịch xã thung thăng ra về.

Buổi tối, lão Khúc bảo vợ đi vay nóng của hàng xóm 300.000đ. Lão gói ghém kỹ tiền trong phong bì, phi thẳng đến nhà riêng Chủ tịch xã. Thế là yên chuyện!

Mải nghĩ, lão Khúc quên béng việc bắt chim ở trổ. Cô con dâu nãy giờ đứng nấp trong bụi rậm, thấy yên, nhoài người ra nhắc cha: “Cha xuống bắt chim đi, để lâu nó vùng thoát, bay mất!”. Lão Khúc giật mình nhìn xuống đồng Mưng.

Vài chục con dính nhựa chứ chẳng ít. Quê lão, chim bán từng cặp, mỗi cặp hai chục ngàn đồng. Mười cặp, hai trăm ngàn đồng. Lão nhớ đến khuôn mặt của bà vợ vui vẻ sau phiên chợ chiều, chai rượu nếp sủi tăm, mùi hành tỏi thơm lừng, chợt nhoẻn cười. Đời lão, chưa một lần no rượu, chưa một ngày thảnh thơi.

Lão Khúc cởi phăng chiếc quần dài vá chằng vá đụp, ì oạp lội xuống đầm nước. Nước ngập gần rốn, có chỗ sâu ngang ngực. Kệ! Lão bước đi phăng phăng. Lão cũng chẳng thấy đau khi phiến lá sắc nhọn cứa đứt thịt da, chảy máu. Lão gom chim vào trong chiếc lồng, dùng lông khâu mắt chúng lại. Bọn cò trắng thèm nhất là đôi mắt người. Trong làng, nhiều thợ đánh cò bị mổ lòi mắt. Một phát mổ trúng đích, máu tươi phun ra, đôi mắt mù hẳn!

Lão vỗ vỗ vào lưng con to béo nhất, giọng ôn tồn như nói với đứa con nít:

“Cậu ngồi yên đấy nhé! Lát nữa, thế nào cũng có chú cò mồi say nắng, nằm sóng soài ra, tớ sẽ dùng cậu thay thế nó!”.

Roạt! Roạt!

Tiếng động trên đọt cây bạch đàn vọng xuống. Lão Khúc ngước mắt nhìn lên, vài chú cò trắng từ đâu bay đến, lao thẳng vào khu vườn hoang sau lưng trổ của Lý Phương. Lý Phương là hàng xóm của lão Khúc, hai trổ cách nhau dăm chục mét.

“Bác ngồi yên, để em lùa chim xuống! Ngồi yên đấy nhé!”, Lý Phương nói.

Lão Khúc ngồi yên theo yêu cầu của Lý Phương, nhưng không để ý lắm đến mấy chú cò đang đậu trên cây. Đôi mắt nhìn ra phía mặt trời mọc, lão chờ đợi đàn chim lớn sắp đổ về trong sáng nay. Sáng nay, theo dự đoán của lão, chim di cư sẽ nhiều vô số, bởi hai ngày qua trời mưa dầm dề và chẳng xuất hiện một mống chim nào. Mùa chim, quãng hai ngày một, chim theo đàn từ phương đông bay đến một lần.

“Xuống rồi đấy!”, Lý Phương cất giọng the thé. Mấy con cò trắng đậu trên cây thấy động, vội tung cánh chao liệng mấy vòng rồi sà xuống đầm nước, nơi có trổ của lão Khúc. Một con khác bay chéo sang góc trổ chim Lý Phương, dính nhựa. Que nhựa Lý Phương cắm không chặt, chú chim tha bay mất. Bay được một đoạn, nó sà cánh xuống đồng Mưng, lại dính vào bẫy của lão Khúc.

Tình thế thật khó phân giải. Rõ ràng là chim mắc bẫy lão Khúc, nhưng que nhựa đầu tiên tấn công nó là của Lý Phương. Bắt nó, mang trả cho ông hàng xóm, chẳng có lý nào. Nhưng bảo nó thuộc về mình, thật chẳng đành.

Lão Khúc định bụng gọi Lý Phương sang bắt chim, nhưng chưa kịp lên tiếng thì ông ta xồng xộc chạy đến.

“Lão Khúc ạ! Đó là con chim của tôi!”, Lý Phương tuyên bố.

“Chú xuống mà bắt!”, lão Khúc nói.

Tự nhiên, lão thấy buồn ghê gớm. Một con chim, đáng gì đâu, sao lại hùng hổ thế kia. Tình làng nghĩa xóm, có khi đi toong vì ba chuyện lặt vặt, cỏn con. “Chậc! Cho quách nó đi cho rồi!”, lão nghĩ bụng. Trong thôn Rộc, lão Khúc có tiếng là người ôn hoà, hay nhường nhịn.

Lão lại đưa mắt nhìn ra phía đông, chờ đợi. Tám giờ sáng, vẫn gió Tây. Trời không đổi gió, chim không vào đất liền. Gío Tây, lũ chim cứ bay dọc theo bờ biển. Cho đến khi có gió Đông, chim trắng mới đổi hướng bay.

Hoài, cô con dâu vẫn thập thò ở lùm cây.

‘Mi không về đi cấy, còn đứng đấy làm chi?”, lão Khúc nạt.

“Con thích xem cha đơm chim! Lát nữa, con về!”, giọng Hoài lanh lảnh.

Bà Mơn, 85 tuổi, tai lành tai điếc, đi ngang qua đồng Mưng nghe cô con dâu nhà họ Bùi nói, câu được câu chăng. Bà Mơn chột dạ chống nón cười vọng sang:

“Ô hay, con Hoài, sao mày lại thích chim của cha chồng!”…

Quang Long-Kỳ 2–