Bó que nứa

Phúc đức cho nhà ta từ ngày thằng chồng con lớn lên chịu khó học hành, làm được cán bộ trên tỉnh cho nên cúng khấm khá hơn, tuy không bằng nhà người ta có con đi Hàn Quốc, bởi vậy mẹ cúng ông bà cho tới mồng năm. Khách khứa bây giờ cũng không phải xô bồ như trước cho nên bát đũa phải rửa sạch sẽ, rửa xong phải nhúng đít hẳn hoi. Em mới về làm dâu đâu dám sai lời mẹ, mặc dù nhúng đít vào chậu nước trời rét thế này ai muốn.

Thanh bịt mồm không dám cười to, chạy vào buồng tìm mẹ mà rằng: Mẹ ơi, Hằng nhà con là người Bắc, cho nên tiếng trong mình cô ta chưa hiểu hết, vả lại vợ con là con cái gia đình nề nếp, mẹ bảo gì là nhà con không bao giờ trái ý. Mẹ thấy đấy, rửa xong mấy chồng bát, trời giá rét này mà cô ta cửi quần nhúng lù khu vào chậu nước rửa bát chỉ vì mẹ nói không rõ ràng. Lần sau mẹ bảo gì nhà con thì cứ nói luôn tiếng Cương gián nhà mình, mẹ đừng nói tiếng Bắc, nếu nhà con không hiểu con sẽ phiên dịch lại. Bà Dái Da thấy buồn cười quá, vừa thương con dâu vừa áy náy, nhưng bà đánh trống lảng coi như không có việc gì xảy ra.

Hôm sau Thanh có việc đi chúc tết trên Tỉnh, ở nhà chỉ có hai mẹ con. Sáng sớm bà thấy con dâu hết ra lại vào khu vệ sinh, hình như con dâu bà muốn tìm cái gì. Bà muốn hỏi để giúp đỡ con nhưng nghe lời thằng Thanh dặn là đừng học nói tiếng Bắc nhỡ Hằng hiểu nhầm. Bà muốn hỏi thế này : Có phải con muốm đi Ẻ không? Nhưng bà lại lo không dám hỏi. Mãi rồi cũng đã đến lúc Hằng phải hỏi mẹ chồng: Mẹ ơi nhà ta có giấy vệ sinh không?

Bà Dái Da ôn tồn nói , chồng con mới về hôm qua chưa mua được con ạ, mẹ dùng giấy không quen, rồi bà chỉ vào bó que nứa dựng ở góc tường, con dùng tạm cái này!!! Hằng ngơ ngác không hiểu gì. Trưa hôm ấy Thanh về, mua một lô giấy WC, Hằng chỉ vào bó nứa nói với chồng : sáng nay không có giấy, em hỏi, mẹ liền chỉ vào bó que nứa này, em không hiểu. Thành không hiểu nổi đến thời đại bât giờ mà mẹ mình còn dùng những cái que để…quẹt…Thanh đánh trống lảng, nói sang chuyện khác, nhưng trong đầu vẫn y nguyên câu hỏi của vợ.

Đêm đông lạnh giá, hai vợ chồng Thanh rúc trong chiếc chăn bông, Hằng yêu chồng, yêu quí mẹ chồng, khi hiểu ra việc nhúng đít vào chậu là do bất đồng ngôn ngữ, Hằng thấy mình phải thận trọng hơn, còn Thanh bắt đầu từ hôm nay sẽ lên kế hoạch dạy vợ mình tiếng quê choa. Thanh dạy những từ đầu tiên, từ khó nhất để vợ học:

1-Ẩy Nâu : tức là Ờ nhỉ. Nghĩa Ờ nhỉ trong từ Ẩy nâu mang một phần nghĩa ngạc nhiên ở mức vừa phải.

2- Mều : Tức là Vướng phải, nghĩa vướng ở trong từ Mều chỉ rõ trạng thái vướng ít, chứ không phải vướng nhiều. Thí dụ đang đi trên đường vướng phải chiếc ô tô, thì không thể nói là Mều phải ô tô. Trong từ ngữ xã ta có những điều rất đặc biệt, chỉ có thổ dân Cương Gián mới hiểu.

3- Đọc Bạc : Nghĩa là Thật đáng tiếc, nhưng đáng tiếc ở đây còn có ý : Thật đáng tiếc, đáng lẽ không nên để xảy ra như vậy

4- Tiếng chửi thề : Trong Đom Tau nghĩa là không được, tao không cho, tao không đồng ý…

Hằng nghe chồng giảng giải mới chỉ có 4 từ mà thấy còn khó hơn cả học tiếng Ai Cập. Hằng nói, Sở dĩ quê Nghệ Tĩnh mình, đất Địa Linh Nhân kiệt, có nhiều danh nhân văn hóa là vì ngay cả ngôn ngữ cũng đa dạng phong phú. Mai kia chúng mình có con, em sẽ dạy con thành đạt và sẽ bảo nó soạn ra một bộ từ điển tiếng Nghệ Tĩnh để bảo tồn nét đẹp văn hóa truyền thống anh nhỉ. Tuy nhiên cũng có những phong tục phải thay đổi anh ạ. Thanh hỏi vợ : theo em là những phong tục gì? Hằng nói luôn : Thí dụ sáng ra bà con mình không nên ngồi từng hàng dài để….ngoài bờ biển như vây hoặc là cái bó que nứa của mẹ dựng ở góc tường kia, rồi đến việc các em thanh niên tụ tập uống rượu thâu đêm…..

Sóng biển êm đềm ru giấc nồng của đôi vợ chồng trẻ, Bà Dái Da thấy hạnh phúc vô cùng, mặc dù bố thằng Thanh mất khi nó mới chập chững tập đi mà bà vẫn ở vậy nuôi con. Cũng có nhiều ông trong làng thăm nom giúp đỡ nhưng bà từ chối. Cũng thật dễ hiểu bà thuộc những người mộc mạc chất phác, chân chất quê hương khi ta nhìn thấy bó cật nứa bà dựng cạnh nhà wc.

Đặng Văn Thảo