Một chiều cuối hè, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quốc Sử, ở xóm 5, xã Xuân Đan (huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh) buồn bã kể với tôi:
– Khi cùng đơn vị chiến đấu ở mặt trận Trị Thiên – Huế, hằng ngày, chúng tôi vẫn thấy máy bay giặc sà xuống thấp thả chất độc hóa học. Mỗi lần như vậy, bụi bay trắng rừng, ai nấy nước mắt, nước mũi chảy ròng ròng, ho sặc sụa. Thời ấy, chúng tôi đâu biết đó là chất da cam/đi-ô-xin… Đất nước toàn thắng, tôi về nghỉ hưu. Những đứa con mà vợ chồng tôi sinh ra đều bị dị tật và phát triển không bình thường. Đứa thì không còn, đứa thì chân, tay có tới 6 ngón, cả đứa cháu ngoại tôi cũng vậy. Hình thể không bình thường, tính tình của chúng cũng vậy. Ví như thằng Định, nhiều khi cứ nói lảm nhảm rồi cười một mình. Xót xa lắm… !
 |
| Hai chị em Nguyễn Thị Liễu và Nguyễn Viết Hải (ở xóm 4) đều bị khuyết tật bẩm sinh do nhiễm chất độc da cam/dioxin. |
Chia tay ông Sử, tôi tìm đến nhà ông Lê Thanh Bình cũng ở xóm 5. Ngày đánh Mỹ, ông Bình chiến đấu ở chiến trường Trị Thiên – Huế và Tây Nguyên hơn 11 năm trời. Bà Báu (vợ ông) nghẹn ngào kể về đứa con đầu lòng (Lê Thị Phú) của ông bà. Khi chào đời, Phú đã oặt ẹo. Cháu chỉ sống với cha mẹ được 14 năm rồi bị ung thư máu và qua đời. Em gái Phú – cháu Lê Thị Vân – năm nay 24 tuổi. Nếu không nghe ông Bình giới thiệu, tôi cũng chẳng đoán được tuổi của Vân, bởi mặt mũi em thì như đứa trẻ mà thân hình thì phát phì như một người đàn bà đứng tuổi. Càng thêm tuổi, Vân càng biểu hiện thần kinh không ổn định. Em chỉ biết ngủ, khuôn mặt ngơ ngác như người vô cảm.
Vâng! Ở cái xã Xuân Đan nhỏ bé có 742 hộ dân này, chưa kể những trường hợp “đang đề nghị” hoặc mất giấy tờ, đã có 11 hộ là nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin. Tôi đã đến tất cả 11 gia đình nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin của xã và không sao cầm được nước mắt. Trong số 11 gia đình nạn nhân chất độc da cam của xã Xuân Đan, ba CCB là Trần Xuân Hiệp, Đặng Phi Lam và Trần Thiện Thìn đã từ trần. Trường hợp anh Trần Thiện Thìn thật thương tâm. Anh mất, để lại mẹ già hơn 90 tuổi nằm một chỗ và người vợ đã điếc lại bị chứng đau đầu mãn tính. Ba đứa con của vợ chồng anh đều yếu ớt; đặc biệt cháu thứ 3, Trần Thiện Hồng dù đã 19 tuổi mà như đứa trẻ lên 10, trên người đầy những vết lở lói. Hễ nắng to là Hồng chạy như điên dại dọc đường làng, vừa chạy vừa la hét.
Hầu hết các gia đình có người bị nhiễm chất độc da cam/đi-ô-xin đều nghèo bởi phải thường xuyên lo thuốc men chạy chữa. Mặc dù ai cũng biết, có chạy chữa cũng khó mà lành bệnh, nhưng có người Việt Nam nào đang tâm ngồi nhìn người thân của mình bệnh tật, chết dần, chết mòn mà chẳng cứu chữa! Hết tiền, tài sản trong nhà có gì đáng giá đều mang đi bán…
Ông Phan Trọng Tấn, Bí thư Đảng ủy xã Xuân Đan tâm sự: “Chúng tôi đặc biệt quan tâm tới những gia đình là nạn nhân chất độc da cam. Cùng với việc thăm hỏi, tặng quà vào các dịp lễ tết, chính quyền xã còn có những chính sách đặc biệt động viên, khuyến khích các gia đình là nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin vượt lên khó khăn, hòa nhập với cuộc sống cộng đồng.
Nghe ông nói, tôi cảm thấy lòng mình ấm áp hơn. Những việc làm thấm đẫm tình người đó, tôi biết, phần nào đã xoa dịu nỗi đau mất mát đến tột cùng của nạn nhân chất độc da cam/đi ôxin – những cảnh đời bất hạnh nhất trong những cảnh đời bất hạnh!
Bài và ảnh: NGUYỄN XUÂN DIỆU
