40 năm vớt hơn 500 xác chết
Chúng tôi đến nhà bà Nguyệt giữa lúc trời đang bắt đầu đổ mưa, từng cơn gió rít lên mang theo hơi lạnh từ dòng sông Lam thỉnh thoảng lại ùa vào làm căn nhà nằm cheo leo bên bờ sông trở nên lạnh lẽo hơn.
Trong căn nhà đơn sơ ấy, bà Nguyệt và các con cháu đang đốt lửa sưởi ấm.
Ngồi co ro trong một góc bếp, bà đưa đôi mắt nhìn ra ngoài kia, nơi dòng sông Lam hung dữ đang dâng nước lên cao. Bà cho biết: “Tuổi cao, sức khỏe cũng cạn kiệt, lâu rồi không ra sông vớt xác nữa. Hơn 40 năm vớt xác chết trên sông, do hơi lạnh của người chết để lại, tôi đã bị thoái hóa cột sống nên mùa mưa phải đốt củi sưởi ấm như thế này cho đỡ bớt những cơn đau đang ngày đêm hành hạ mình”.
Ở đời không ai mà biết được chữ “ngờ” và câu chuyện bà Nguyệt đến với nghề vớt xác chết trôi sông cũng không phải là ngoại lệ.
Năm bà Nguyệt tròn 18 tuổi, cái tuổi đẹp nhất của thời con gái, trong lúc nhiều đứa bạn cùng trang lứa chỉ biết ăn chơi, thì bà đã phải bám biển, bám sông mưu sinh.
Trong một lần đánh bắt cá trên sông, thấy một anh bộ đội bị lật xuồng rồi ngã nhào xuống dòng nước lớn đục ngầu, sau một hồi thẫn thờ và thoáng chút e sợ, bà chèo xuồng lại chỗ người đàn ông vừa chết đuối, cố gắng hít một hơi thật sâu rồi lặn ngụp xuống đáy sông để vớt xác lên.
“Lúc đó tôi mới 18 tuổi, trước khi nhảy xuống sông, tôi nghĩ mình sẽ chết. Lặn xuống tận đáy, tôi thấy mình khó thở, nước bắt đầu tràn vào miệng. Nhưng rồi, điều kỳ diệu đã xảy ra, tôi dường như có một sức mạnh phi thường, một tay bám xác, một tay tì xuống đất rồi dùng đôi chân cố đạp thật mạnh để ngoi lên mặt nước. Và thế là lần đầu tiên trong đời tôi đã làm được một việc mà tưởng chừng như có nằm trong mơ cũng không bao giờ có được: vớt được một xác chết trôi sông”, bà Nguyệt tâm sự.
Tuy đã dành gần như cả cuộc đời mình để vớt xác, nhưng nghề chính của bà Nguyệt lại là bám sông đánh bắt cá tôm để kiếm từng miếng cơm manh áo. Vì vậy, vớt xác chỉ là cái “duyên”, là nghề phụ của người đàn bà có bản lĩnh “thép” này.
Mới đây nhất, ở số 473, cầu Bến Thủy, một người đàn ông bị chết đuối, khổ nỗi thân xác anh lại bị chôn vùi dưới bùn sâu. Việc vớt xác gặp vô vàn khó khăn, nhưng cuối cùng bà và các anh em trong nhà đã lặn xuống dùng lưỡi câu để kéo nạn nhân lên.
Không chỉ vớt xác ở dòng sông Lam, bà và các anh em trong nhà còn đi đến các vùng biển xa xôi khác ở Quảng Bình, Quảng Trị, Huế, ở cầu Đông Danh (Hải Phòng) và ở các vùng biển Xuân Hội, Xuân Hoa, Xuân Yên, Xuân Hải (huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh), cảng Cửa Lò (Nghệ An)…
Hình như tiếng tăm và bản lĩnh của người đàn bà này đã được nhiều người ở các tỉnh xa biết đến. Vì vậy, hễ nơi nào trong vùng có người chết đuối, là người ta lại tìm đến nhà bà gõ cửa.
Mang bệnh vì làm phúc
Bà Nguyệt được nhiều người quý mến không chỉ là một người đàn bà chăm chỉ, mà sự hy sinh thầm lặng của mình cho những người xấu số.
“Mình muốn làm điều thiện để phúc lại cho các con cháu. Phần lớn, tôi làm điều này không lấy tiền. Có nhiều gia đình nghèo, không có thân nhân đến nhận xác, tôi còn phải bỏ tiền túi ra lo chi phí mai táng, rồi tắm rửa, mua quan tài, thuê xe chở ra nghĩa trang địa phương để chôn cất tử tế. Nhiều người nhà nạn nhân giàu cho tôi tiền, nhưng khi lấy của họ, tôi cũng phải xem xét kỹ càng và chỉ lấy một ít tiền chi phí đi lại, nói thật là chưa bao giờ tôi làm cái điều kiếm tiền trên nỗi đau của người khác”, bà giãi bày.
Hơn 4 thập kỷ làm cái nghề “xưa nay hiếm”, sức khỏe của bà giờ đã cạn kiệt.
Mùa đông đến, bà Nguyệt thường lên cơn co giật, nhất là vào ban đêm, những cơn ác mộng thường hay lởn vởn hiện về.
Không những vậy, tay phải và chân phải của bà dường như đã bị tê liệt, cử động vô cùng khó khăn.
Bà Nguyệt đi bệnh viện, bác sĩ kết luận bị thoái hóa từ đốt cổ xuống. Đêm ngủ, toàn thân bà thường mệt nhừ, rã rời, buồn nôn.
Ước mơ bé nhỏ
Bà Nguyệt sinh ra trong một gia đình đông con. Cũng như người chị cả của mình, các em trai, con cháu của bà cũng tham gia vớt xác.
Những lần nín thở lặn xuống đáy sông, những lần tiếp xúc với nạn nhân, bà đã mang trong mình nhiều căn bệnh.
Bây giờ ở nhà, mỗi tháng bà phải mất gần 3,5 triệu đồng tiền tiêm và mua thuốc. Tiền vay ngân hàng 30 triệu đồng để chữa bệnh bà vẫn chưa thể trả xong.
Không chỉ bà, mà ngay những người em cũng đã mang những căn bệnh như trên do đi vớt xác.
Cuộc sống bám sông mưu sinh chỉ đắp đổi miếng cơm qua ngày, nhưng khi mùa lũ kéo về, nước sông hung dữ, việc đánh bắt cá gặp khó khăn, nguy hiểm thì đời sống gia đình lại lâm vào cảnh túng quẫn.
Đã thế, đứa con trai duy nhất của bà lại chẳng được người cha chấp nhận.
Thương mẹ cả một đời vất vả, dù học giỏi nhưng Đạt cũng phải bỏ học giữa chừng để phụ giúp gia đình.
Do gia đình quá nghèo khó, đến bây giờ ước mơ bé nhỏ ấp ủ bấy lâu nay của bà vẫn chưa thành hiện thực: “Tôi mong muốn mình có tiền để mua máy lặn, dụng cụ để vớt xác chết trên sông. Sắm lại chiếc xuồng mới thay cho chiếc xuồng đã cũ kỹ”.
Ước mơ đó tuy nhỏ nhưng đến giờ vẫn chưa thành hiện thực với người đàn bà đã gần 40 năm đi làm việc thiện.
