Xóm Ngư Tịnh từ rào ra bể có 2 cấy giếng. Một cấy phía trong bàu gọi là giếng ăn. Dân cả Xã đều đến đây gánh nác về ăn nên thường gọi là giếng ăn. Còn một cấy ở giữa xóm phía sau nhà cụ cu Lý. Mùa hè bọn tui thường ra đó tắm mát và múc từng mo nác lên uống cho đã khát. Vườn từng nhà thường được rào bằng tre, bằng cơn bần hảo hoặc bằng cơn thuốc dấu. Trong vườn thường có các loại cơn như ổi, cam, chanh, hồng, khế, mít, chuối, nhạn, bòng… Trước nhà ông Sâm Nhẫn trước đây có vườn gác cổ thụ., mùa mưa bão, trấy gác rụng rào rào. Sau này, để lấy đất mần nhà nên họ đã chặt vườn gác đó đi. Vườn cố Đỏ Ngạch thì có khế, có nhạn, có cơn mức, cơn bời lời… Mùa hè chim sáo về ăn trấy bời lời từng bầy làm cho cảnh quê thêm vui. Bọn tui cũng thường đến đây để đan lái, mần nón. Sau nhà ông Đỏ Toàn có ngôi trường vở lòng mà thầy Khang, thầy Tỉnh đã dạy bọn tui từng chữ O, A, B, C… đầu tiên khi chập chững bước vào đời. Ở dưới Rào, cũng như các xóm khác, xóm Ngư tịnh cũng có cái bến để mọi người xuống đây tắm giặt. Bọn con nít chúng tôi thì xuống đây tắm và tập lội.
Tui đã được sinh ra và lớn lên ở cái xóm Ngư Tịnh này. Tuổi thơ bọn tui có biết bao kỷ niệm gắn liền cùng với xóm. Bọn tui có 6 thằng lứa sàn sàn nhau lại ở gần nhà nên mần chi, chơi chi cũng có nhau.Thuở nhỏ, mới bảy, tám tuổi bọn tui đã biết đan lái, mần nón kiếm tiền để phụ giúp gia đình. Lớn lên thì đi mót ló, mót khoai, lặt phân, lôông khoai, lạc, sắn, đi vơ lá xilau, bẻ chánh xilau, cất vó tôm, vó tép, đi quệu, đi lội, kéo thép lái sáu… Hay nhất là tranh nhau từng bại phân bò trên bãi Cẩm nương nóng bõng hay tranh từng con tru cong đuôi lên chuẩn bị ẻ rồi ào xuống nước đổi tràng chờ tru ẻ vô.
Hồi đó nhà ai cũng khó khăn nên bọn tui phải vừa học vừa làm để tham gia giúp đỡ gia đình. Tui với cu Thành, cu Lịch xuống khoanh một miếng đất dưỡi bãi phơi lái để trồng khoai. Vì hại tru bò phá nên lên làng Bừ chặt dứa về để rào rồi ngay mô cũng xuống thăm. Khi chỗ vôồng nứt ra là đến đào lên để coi khoai to đến mô.
Tuy vừa học vừa làm nhưng bọn tui cũng có thời gian để vui chơi. Trò chơi của bọn tui thời đó nhiều lắm. Nào là đi ô, đánh chài, đánh khăng, đánh gụ, đi kinh, đi lụng cụ, tập thoa loa, đánh giặc giả… Thích nhất là mùa hè, Anh mô cũng trông cho đến hè để được vui chơi cho thỏa thích. Mùa hè bọn tui thường ra bể ngồi dưới cơn tra, cơn xilau để chơi ô, đánh chài hoặc đánh khăng, đánh gụ, đánh bi, đi kinh… Chiều đến thì ra bể bắt chuồn chuồn, bắt coòng, thả diều chờ thuyền lái rút, bè câu về để họ cho cá luộc phơi hơi khô ăn dai dai ngon ơi là ngon. Tối đến ăn cơm xong lại ra bể tập thoa loa, đánh giặc giả đến tận 12h, 1h khuya mới về. Sáng ra mẹ kêu dậy phơi khoai lại không muốn dậy. Phải nói hồi đó dân xóm Ngư Tịnh cũng hiền, thường hay bị dân xóm Đông Tây bắt nạt. Nhiều khi tức quá không mần chi được thì lên nhờ dân Ngọc Huệ xuống giúp. Mùa hè khi rỗi rãi, bọn tui lại rủ nhau lên rú ăn sim, ăn sang hay đi chặt lình đình lấy vọt vẹt vè làm nón. Có bựa đi bắt bọ vừng về bỏ đỗ xanh vô rọt rồi rán ăn.
Tuổi thơ của bọn tui như vậy đó. Bây giờ đã thành ông, thành bà, mỗi lần về thăm lại xóm Ngư Tịnh tui lại bồi hồi nhớ về cảnh xưa. Giờ thì không còn giếng nước bờ tre như trước nữa. Đường đã được bê tông hóa phẳng lỳ. Vườn các nhà đã được xây bằng hàng rào gạch đá. Nhà 2 tầng mái ngói đỏ tươi khang trang. Bếp nấu bằng ga, ít nhà nấu bằng lá, bằng củi nữa. Không ai còn sợ mà gió Nam Lào. Người ta nói: Xóm Ngư Tịnh là xóm giàu nhất xã. Không biết có đúng như vậy không? Nhưng tui cũng thấy nơi đây có nhiều nhà đẹp và tui cũng tự hào vì thôn Ngư Tịnh là thôn đầu tiên của xã ta được công nhận là thôn Văn Hóa. Nơi đây đã có nhiều người con vượt khó vươn lên như anh Tích, anh Thiện, anh Dương, anh em Đặng Thảo… có nhà toán học Hoàng Hoa Trại, có tiến sỹ Hoàng Văn Huấn.. đã làm rạng danh cho xóm Ngư Tịnh. Hiện nay xóm Ngư Tịnh lại có nhiều người con đi làm việc ở nươc ngoài để mang nhiều tiền về làm giàu cho làng xóm.
Tui cũng mong rằng: Mỗi người con của Cương Gián nói chung, xóm Ngư Tịnh nói riêng dù ở nơi mô cũng giữ được nếp sống văn minh, luôn hướng về quê hương, hướng về cội nguồn. Luôn tìm cách ủng hộ nhau, giúp đỡ nhau cùng phát triển. Khi chúng ta đã có miếng cơm thì xin mọi người hãy nghĩ đến những người còn đang còn khó khăn. Họ cũng đang lam lũ làm ăn nhưng vận hội chưa đến với họ. Mong sao ai cũng giàu có, các cháu ai cũng được học hành. Các cháu hãy cố gắng vươn lên xây dựng nghị lực và quyết tâm làm giàu cho gia đình, cho quê hương, cho thôn xóm…
Hà Tĩnh, ngày 22 tháng 11 năm 2008
Dương Viết Nhượng
……………0.0.0……………..
……………0.0.0……………..
