Trở về quá khứ

Chuyện kể rằng:

Ngài ở kinh thành Thăng Long đang yên ổn thì tự nhiên trên trần thế người ta đào bới hết cả lên, đất bùn nhoe nhoét, đường đi lối lại khó khăn quá .hỏi ra mới biết người ta phát hiện ra dấu tích của Thành cổ Thăng long, chính nơi Thần đang ngự ở đó. Các đại thần chạy nháo nhác, người thì về quê tạm lánh, kẻ thì vẩn vơ trước cổng thành hoặc náu mình trong những nhà thờ cúng mà người ở trần thế mới dựng lên. Thần lấy làm lạ họ còn phá cả cái hội trường Ba Đình, nơi mà hậu thế vẫn họp ở đó, những đêm trăng thu mát mẻ thần vẫn gặp hồn của các vị cao cấp hậu thế lẩn khuất đâu đó, họ nói với nhau rằng : đập cái hội trường Ba Đình đi để xây lại cái mới to hơn, đẹp hơn, vương vấn cái cũ làm gì. Xã hội ngày một tiến lên thì tư duy của con người cũng phải thay đổi cho phù hợp. Nếu cứ bảo thủ giữ mãi cái đã cũ, nuối tiếc những cái mà không còn phát huy được tác dụng của nó nữa thì chỉ làm cản trở con đường đi lên của xã hội loài người. Nhưng có những người lại nói : không nên phá cái cũ đi vì nó là di tích lịch sử một thời vẻ vang của lịch sử dân tộc. Họ tranh luận mãi với nhau và cuối cùng thì cũng đi đến kết thúc, cái mà để lại trong con người ta là lương tâm của con người, nếu tư tưởng của con người luôn biết ơn sự hy sinh , cống hiến của Tiền nhân, luôn có ý thức gìn giữ truyền thống văn hóa của dân tộc thì người đời sau sẽ mãi mãi ghi sâu công ơn họ .

Những lúc trà dư tửu hậu, hoặc những lúc có việc buồn, Ngài thường nhớ đến quê nhà, hồi còn nhỏ Ngài hay theo cha xuống sông tắm mát bơi lội thỏa thê,với chiếc lưỡi câu nhỏ, một vài tiếng đồng hồ là có thể câu được một xâu cá bống béo vàng ươm, thỉnh thoảng Ngài còn vớ được cả con cua nặng tới cả ký. Ngài vẫn còn nhớ đến con von dưới sông rào, hương vị cuả bát canh von nấu với quả bầu còn đậm đà hơn cả hương hào hải vị mà Ngài thường dùng trong thực đơn hàng ngày.

Tuổi thơ của Ngài gắn liền với con sông quê hương và biết bao bạn bè thời thơ ấu. Những lúc thủy triều lên nước mặn ngoài biển tràn vào mang theo cả những đàn tôm sú, để rồi Ngài và các bạn từng đêm đi cất vó dưới trăng khuya. Khi nước thủy triều rút xuống thì tất cả những rác bẩn, bùn nhơ đều được tống ra biển xa. Con sông quê hương bởi vậy mà xanh mát bốn mùa, trong mình nó còn chứa đựng biết bao thủy sản mà giá trị dinh dưỡng nếu tính thì bằng cả trăm ngàn tấn thóc. Ngài hồi tưởng lại những buổi đi hái sim Bình Thọ. Con đường ngoằn ngoèo qua bãi Cồn Mô, những con chim chèo bẻo ngồi canh nương dưa hấu quả nằm đầy lăn lóc như lợn con. Có những lần đi lấy sim khát nước, Ngài vục đầu xuống dòng suối trong vắt và cùng bạn bè cởi hết quần áo tắm truồng. Càng nghĩ Ngài càng nhớ tới quê nhà và quyết định một chuyến về thăm quê.

Sáng sớm, sau bữa điểm tâm nhẹ, Ngài cưỡi mây đạp gió bay về hướng nam và tiếp đất ở ngã ba Da lách . Ngài thấy lạ quá, cảnh vật nơi này thay đổi quá nhiều, cái lò rèn năm xưa của ông bà Lăng Đợi không còn nữa mà thay vào đó là ngã ba của những con đường nhựa thẳng băng, nhà ngói san sát bên nhau, ô tô xe máy chạy rầm rầm cả ngày. Cái cầu bắc qua con sông Lam sao mà to và dài thế, dứơi chân cầu có cả một tòa nhà to, cây cối rậm rạp, Ngài không đọc được chữ gì ghi ở cổng nhưng đoán chắc đấy là một nơi nghỉ ngơi của các bậc đại gia trên trần thế, Ngài tò mò nhìn vào bên trong thì chao ôi toàn những thứ nội thất bài trí đắt tiền, những bộ bàn ghế chạm trổ rồng phượng trông đến đẹp mắt, những cái tủ làm bằng gỗ gì mà bóng nhẫy, trong tủ bày toàn những thứ rượu lạ. Ngoài sân có cả một cái đài phun nước trông đến đẹp mắt. Ngài cho rằng con cháu trên quê hương Ngài xứng đáng là hậu duệ của các vị Tiền nhân.

Trên đường về huyện lỵ, Ngài ghé vào thăm Huyện Đường, nơi đây bây giờ cũng khác lắm, Nhà cửa mọc san sát, cái nào cũng xây với lối kiến trúc lạ mắt. Bến Giang Đình ngày trước không còn nữa, nới đó ngày xưa là thương cảng nổi tiếng, người dân buôn bán tấp nập, Ngài nhìn chỗ nào cũng có nhà nghỉ, khách sạn .Các cháu gái thì mặc quần hở hết cả rốn, cả mông.Ngày xưa thời Ngài không ăn mặc thế ,làm gì có quán gội đầu cắt tóc thế này.Vui chân ,Ngài dạo bước xuống bãi biển Xuân Thành, Ngài ngồi vào một cái quán ven biển, mấy cô bán hàng trong bộ quần áo hở hang, mặc nhiều kiểu váy lạ mà thời Ngài không có,nhưng đáng trách hơn cả là các cháu lại dám gọi Ngài bằng anh. Tại sao lại tréo ngoe như vậy, các cháu tuổi chừng mười tám đôi mươi, có ông già ngồi cạnh Ngài ước chừng bảy mươi mà các cháu cứ gọi bằng anh lại còn chèo kéo chuyện gì đó xem ra bí mật lắm.

Khi thấy đường sá rộng rãi ,nhà cửa người dân khang trang Ngài vui lắm,nhưng khi thấy cái cảnh thanh thiếu niên ăn mặc,nói năng xưng hô lộn xộn thì nỗi buồn từ đâu lại kéo đến.Ngài tưởng là chỉ có ở Hà Nội nhà nghỉ mới mọc lên nhiều như thế, nhưng có ngờ đâu cả những vùng quê yên ấm này cảnh trăng hoa cũng có chỗ phơi bày.

Trên con đường về quê cảnh vật đổi thay nhiều, thay cho những cảm giác khó chịu ban đầu niềm vui lại tràn về với Ngài, trường học,các công trình to lớn mọc lên san sát. Ngài sốt ruột muốn đi tìm lại những kỷ niệm xưa trên bãi biển chiều về,những bến nước con đò,những đình chùa miếu mạo,những lòi cây dày đặc đầu làng.v..v…Nhưng ôi thôi Ngài đã thất vọng khi nhìn thấy con sông rào nước đục lờ đờ, rác rưởi bẩn thỉu hôi thối.Ngài không thể tưởng tưởng nổi bên cạnh cái văn minh vật chất đáng khen lại có những điều trông thấy “Mà đau đớn lòng”. Ngài đi xuống cống đá bạc ngắm nghía mãi mới phát hiện ra thủ phạm giết chết sông rào Mỹ Dương là cái cống này,Ngài uyên thâm lắm,Ngài nói ngày xưa khi còn thiếu thóc gạo thì làm cái cống ngăn nước mặn này là phải lắm,nhờ nó mà dân làm ruộng mới tăng sản được, nay nước nhà đã phồn thịnh gạo thừa phải bán đi ngoại bang đem đôla về thì nên phá cái cống này đi để trả lại quy luật tự nhiên của thiên nhiên. Trời đất cho làng này có một con sông là tạo nên Địa linh Nhân kiệt. Phải để cho con sông sống, để cho con sông tắm mát muôn loài nếu không mạch nước ngầm ở đây sẽ bị ô nhiễm nặng,gây nên nhiều bệnh tật nguy hiểm. Mãi suy nghĩ về cái chết của con sông, Ngài quên không để ý đến nhiều đền thờ đã bị phá, hai cái lòi đầu làng không còn nữa, thay vào đó là những lô đất người ta chia nhau bán đi,mặc dù chẳng để làm gì.Bỗng chốc thần sắc của một vị tướng trong con người Ngài hiện về rồi tự hỏi, đây không biết có phải là quê hương của mình không? Ngay lập tức Ngài cho ba quân gọi Thần cai quản xứ này lên tra hỏi :

Ngọc hoàng giao cho nhà ngươi về cai quản xứ này, sao lại để cho họ làm tầm bậy nhiều thế? Ta hỏi nhà ngươi mấy việc sau rồi lần lượt trả lời cho ta nghe.

– Tại sao đất đai chia ra bán lung tung như thế mà không trả lại cho Thần Lý Nhật Quang mảnh đất đền Tam tòa?

– Có việc quan xã thông đồng bán đất rồi chia nhau tiền không?

– Có cái việc bầu bán không đủ phiếu rồi sai người vác hòm phiếu đưa vào buồng ngủ nhà mình thêm thắt vào không?

– Cái cống đá bạc bao giờ mới cho thông để làm sống lại con sông rào Mỹ Dương?

Thần cai quản cẩn thận sửa lại mái tóc búi tó của mình rồi kính cẩn thưa:

– Bẩm đại quan, Thần cai quản xứ này đã lâu, mọi việc xảy ra ở đây Thần rõ cả, thần thường nhật báo cáo về Thiên đình cho hướng giải quyết nhưng ở trên đó rối rắm cũng không kém, mấy Thần cai quản trên đó nói quan trên còn nhiều việc lớn phải làm. Nhiều lần Thần định ra tay chấn chỉnh nhưng vướng ngang ,vướng dọc, riêng cái việc đất đai dân kiện tụng tùm lum mà rồi cũng chẳng ai giải quyết thấu đáo.Cái việc bầu bán thì nơi nào cũng có vấn đề,không ít thì nhiều,vì cơ cấu cán bộ cấp trên đã định thì bằng mọi cách phải cấu tạo cho phù hợp.Cái cống Đá bạc chưa ai dám đề xuất phá vì sợ cấp trên phê bình. Bẩm đại quan , dưới trần thế lộn xộn ai cũng biết cả, cái nguyên nhân chính gây ra tình trạng này chưa chịu thừa nhận, đến việc chặn đường thu tiền của mấy ông quan lục lộ báo chí đưa rầm rầm mà rồi đâu cũng vào đấy, nghe nói họ nuôi nhau cả. Còn đất thờ ngài Lý Nhật Quang, xin Đại quan yên tâm, anh nào làm quan xứ này mà không trả lại đất cho Ngài thì nhất định bị chu di không phải ba đời mà chu di nhiều đời. Đại quan nghe xong , ngao ngán, dưới hạ thế nhiều nghị quyết quá nên thần cai quản cũng không theo kịp.

Ngài trở lại Thăng long với can nước mắm chắt làm bằng cá nục của bà con làng chài tặng cùng với lọ mắm tôm chua, ngài nói : ngoài đó muốn ăn thứ này mà tìm không ra. Khi nào cái cống đá bạc được dỡ bỏ Ngài lại về thăm quê lần nữa, lại lặn ngụp dưới sông rào cho thoải mái, Ngài nói, sẽ chính tay mình đào những con von béo trục béo tròn về nấu bát canh lá rau bầu ăn với dưa hồng muối xổi.

Đặng Văn Thảo