Cuộc sống bận rộn khiến các ông bố bà mẹ không còn thời gian để gần gũi, chuyện trò, hay lắng nghe những quan tâm của trẻ. Trong khi đó, bác sĩ Thái Thanh Thủy, Trưởng khoa Tâm lý, Bệnh viện Nhi đồng 2, TP HCM, cho biết: “Các công trình nghiên cứu đã chứng minh, trong gia đình nếu bố mẹ thường xuyên trò chuyện với trẻ, trả lời rõ ràng, cụ thể những điều trẻ thắc mắc muốn biết, thì sẽ giúp khả năng phát triển ngôn ngữ nhanh hơn bé không được bố mẹ quan tâm, gần gũi trò chuyện”.
Cũng theo bác sĩ Thủy, thời điểm trẻ tròn một tuổi được xem là giai đoạn quan trọng trong việc xây dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển ngôn ngữ sau này. Bởi vì, con người sẽ học hỏi qua sự lắng nghe những âm thanh ở bước đầu tiên; nghe những âm thanh chung quanh mình, rồi từ đó hình thành nên kỹ năng nói.
Bác sĩ cũng lưu ý, khi nói chuyện với trẻ, cha mẹ nên cúi thấp ngang tầm bé, làm sao để trẻ thấy mặt và miệng của cha mẹ đang nói. Người lớn cần nói những từ vựng rõ ràng, rõ từng lời, từng chữ, không nói quá lớn hoặc quá nhỏ, cũng không nói quá chậm hoặc quá nhanh. Ban đầu, khi nói chuyện cùng trẻ cần chọn những từ ngắn, đơn giản, thật dễ hiểu; và cần khởi đầu câu chuyện từ những chủ đề mà trẻ quan tâm, thích thú. Khi trẻ nói được những từ ngắn, thì từ từ nói những từ vựng dài hơn…
Phát triển ngôn ngữ qua những tình huống thực tế
Các chuyên gia nhi khoa cho rằng, sự phát triển ngôn ngữ sẽ tác động đến phát triển các lĩnh vực khác của trẻ. Lý do, ngôn ngữ giúp hình thành khả năng suy nghĩ và giải quyết vấn đề, ngoài ra còn hỗ trợ trong việc thể hiện tình cảm và cảm nhận của trẻ. Giúp trẻ phát triển ngôn ngữ qua những tình huống thực tế là điều rất quan trọng. Chẳng hạn như đọc sách cho trẻ nghe; tham gia các trò chơi cùng bé (qua các trò chơi trẻ cũng sẽ phong phú thêm vốn ngôn ngữ, từ vựng); cho nghe nhạc…
Các nhà chuyên môn ghi nhận, những trẻ dưới 6 tháng tuổi cũng đã bắt đầu cảm nhận được về những từ, câu hát mà bố mẹ lặp đi lặp lại với bé nhiều lần. Đó là những cảm nhận về ngôn ngữ ở thời điểm đầu đời của trẻ. Bố mẹ cần đọc cho trẻ nghe những mẫu chuyện từ khi bé còn nhỏ, còn chưa hiểu được câu chuyện, nhưng đó là lúc giúp bé phát triển ngôn ngữ một cách tự nhiên.
Trong quá trình chơi, bố mẹ chỉ ra và gọi tên các đồ vật, thú cưng cũng là cách giúp bé phát triển ngôn ngữ của mình. Hay cho trẻ nghe tiếng chim hót, tiếng đàn, tiếng nước chảy, rồi qua đó nói cho trẻ nghe âm thanh vừa nghe là âm thanh gì…
Quá trình trẻ học nói và hiểu từ luôn cần có sự tương tác từ các đồ vật, tình huống. Chẳng hạn như khi cho trẻ bú hay cho trẻ ăn thì nói “mum mum”. Hay qua nhiều lần chơi, cầm nắm các đồ vật, trẻ sẽ chú ý đến từ, ngôn ngữ để rồi phát âm và gọi tên đồ vật…
Những tình huống thực tế ấy được các nhà chuyên môn gọi là “Chơi mà học, học mà chơi” là như vậy.
Theo Mead Johnson
