Tranh thủ những ngày rảnh rỗi, tôi đánh xe vào thị xã thăm mấy người bạn. Người đầu tiên tôi nghĩ tới là Dũng. Cách đây mấy tháng, Dũng có điện thoại thông báo đám cưới nhưng vì công việc quá bận nên tôi không thể về đựơc.
Dũng là bạn học cùng lớp với tôi hồi cấp ba. Ngay từ cái nhìn đầu tiên cậu đã cuốn hút tôi bởi mái tóc bồng bềnh giữa một khuôn mặt thanh và đôi mắt khá buồn. Sở dĩ tôi kết Dũng ngay khi bắt gặp bởi vì cậu có nét gì đó rất giống với một thần tượng âm nhạc của tôi. Bề ngoài nhìn lạnh lùng nhưng chứa bên trong là một tâm hồn đầy bí ẩn. Dũng có đôi mắt to với làn mi dài, giá nó đen láy thì có thể gọi là đôi mắt của một cô gái đẹp. Nhưng nó lại không đen. Lúc đó, tôi không biết chính xác màu mắt ấy là gì, tôi gọi nó là màu mơ, màu sương khói.
Dũng luôn nhìn mọi thứ bằng con mắt của kẻ phớt đời, bất cần. Vậy mà tôi lại thấy trong đó nỗi buồn. Một nỗi buồn mênh mang như nước mùa thu. Dũng hay ngồi trong góc và nhìn ra sân trường. Còn tôi thì lại ngồi phía dãy bên và nhìn về Dũng, lén lút “ngắm nghía” những thay đổi trên nét mặt cậu rồi mò đoán tâm trạng. Đôi lúc, tôi mỉm cười sung sướng khi giải đáp được cái nhíu mày của thằng con trai kì lạ.
Tôi tìm cách bắt chuyện Dũng. Lúc đầu, Dũng không nói, chỉ “ừ”, “à”, gật đầu trả lời những câu hỏi của tôi một cách miễn cưỡng. Nhưng tôi vốn là một con nhóc bướng bỉnh không bao giờ chịu bỏ cuộc trước một thử thách nào. Tôi nói, tôi hỏi, tôi chọc Dũng cười. Cuối cũng thì Dũng bị khuất phục thật. Cậu đã bắt đầu nói chuyện và cười với tôi.
Dũng hay kể về biển. Đó cũng là đề tài thú vị và bất tận mà tôi thích nghe nhất. Với Dũng, biển không bao giờ hết chuyện để kể. Những con thuyền, những chuyến đánh bắt xa bờ, những lúc biển lặng gió và cả những khi biển nỗi giận. Dũng bảo trong một lần theo cha đánh bắt xa bờ, cậu đã trông thấy một con tàu hải quân rất lớn. Từ đó, cậu nuôi ước mơ trở thành một kĩ sư đóng tàu. Dũng muốn tạo ra những con tàu có thể vượt mọi đại dương đi khắp châu lục, một con tàu như con tàu trong bộ phim Titanic. Tôi thích ước mơ ấy, tôi thích những chàng trai có hoài bão.
Chúng tôi là dân trường tỉnh, mỗi đứa một huyện.Thỉnh thoảng tôi có về quê Dũng chơi. Đó là một làng chài nghèo. Ngưòi dân sống gắn bó với con thuyền, với biển cả. Nhà Dũng nằm trên một con đê thẳng hướng ra biển. Chúng tôi thường ngồi trên bờ đê, nhìn ra khơi, lắng nghe những con sóng trắng xóa vỗ ì oàm vào mõm đá. Thỉnh thoảng, tôi lại thấy người dân chài nấu nhựa đen, đan nứa làm thuyền. Dũng làm những công việc đó rất khéo nên nhà nào làm thuyền cũng nhờ Dũng giúp tay.
Mười bảy tuổi, người ta thường không nhìn đời bằng đôi mắt thực mà qua lăng kính của tâm hồn mơ mộng. Tôi và Dũng cũng vậy. Chúng tôi hay vẽ ra những viễn cảnh tốt đẹp về tương lai mà nhân vật trung tâm luôn là hai đứa. Có đôi lần, Dũng cho tôi ngồi trên chiếc thuyền nhỏ của nhà cậu và đưa tôi ra biển. Tiếc là tôi say sóng nên chỉ có thể đi đựơc một đoạn ngắn rồi lại vội vào bờ. Nhìn khuôn mặt xanh lè của tôi, Dũng phì cưòi:
_Ai bảo bướng bỉnh, cứ đòi đi bằng đựơc. Mai mốt Dũng sẽ đóng một cái tàu thật lớn, thật êm đảm bảo ngồi trên đó Mai sẽ hết say, có thể rong ruổi hết ngày trên biển.
Tôi gật đầu cưòi, nhắm mắt tưởng tưởng đến một ngày nào đó cái ước mơ ấy thành hiện thực. Khi ấy tôi sẽ tha hồ tung tăng lướt mình trên mặt nứơc mà không sợ những cơn say sóng chóng mặt, buồn nôn đáng ghét.
Ngày cuối cấp, Dũng chở tôi ra biển. Con thuyền lắc lư nhưng tôi đã dần quen nên không đến nỗi chóng hết mặt mày. Dũng vẫn đầy mái chèo còn tôi nhìn chăm chú vào mặt nước xanh thẳm, trong veo. Với tôi, biển là một thế giới kì thú, tuyệt đẹp. Tôi mơ một ngày nào đó đựoc ngụp mình dưói nứơc sâu để hòa vào những rặng san hô, những chú cá đủ sắc màu mà tôi chỉ mới đựợc thấy trên truyền hình.
Đột nhiên Dũng ngập ngùng:
-Mai bọn mình nghỉ học rồi, chắc sẽ khó gặp nhau.
Tôi gật đầu, mắt vẫn nhìn về phía mặt nứơc xanh trong, có cái gì đó nghèn nghẹn trong cổ. Tôi ngứơc lên. Dũng hít sâu vào lòng ngực làn hơi biển mặn mòi, như cố thu hết can đảm nói với tôi điều gì đó:
_Mai à! Dũng…Dũng… thích Mai.
Những âm thanh rất nhẹ mang hơi thở của biển dạt vào lòng. Tôi nhìn Dũng, bắt gặp ánh mắt vời vợi rất lạ. Tôi bối rối. Chưa bao giờ tôi rơi vào trạng thái này. Tôi ngó quanh, bốn bề đều là biển bao la. Tôi cúi xuống cố dấu đôi má nóng bừng, nghe trong lòng chộn rộn, chòng chành theo con nước. Dũng đẩy ngược mái chéo, chiếc thuyền quay hướng tiến vào bờ. Cả hai im lặng không nói với nhau câu nào.
Một trận bảo bất ngờ ập đến. Nó cuốn đi tất cả những gì nó muốn để cung phụng cho biển. Những mái tranh tơi bời, những con thuyền vỡ tan và cả những người dân chài đang lướt mình trên con sóng. Trong số đó có ba Dũng. Người đàn ông nhỏ thó suốt đời gắn bó với biển, chưa bao giờ đi xa khỏi làng chài nghèo này đã rời bỏ cuộc đời để đến với biển vĩnh viễn. Ông ra đi để lại ngưòi đàn bà và hai đứa trẻ bơ vơ không nơi nương tựa. Mẹ và em gái Dũng gào khóc đòi biển trả lại người thân. Dũng im lặng. Không một giọt nước mắt, không một tiếng hét. Đôi mắt buồn ấy trở nên xám xịt không chút sinh khí. Chưa bao giờ Dũng như thế. Gía như Dũng khóc, Dũng gào lên như những người kia. Đột nhiên tôi thấy sợ. Ngồi bên Dũng mà cổ tôi nghẹn đắng:
_ Mai Dũng sẽ đi. Hơi thở Dũng mang vị mặn đắng của biển thoang thoảng.
_Đi đâu? Tôi hốt hoảng
_Không biết, miễn là đi khỏi đây, đi để sống.
_Thế còn việc thi đại học?
Dũng nhìn tôi im lặng. Cái im lặng đáng sợ hơn mọi tiếng hét giận dữ. Tôi bật khóc.Vì buồn, vì thương và cả vì ích kỉ. Lúc ấy, tôi chỉ nghĩ rằng nếu Dũng đi thì giấc mơ với con tàu vượt mọi đại dương của chúng tôi sẽ vỡ tan, vỡ tan như bọt biển xô bờ.
Kì thi đại học kết thúc. Tôi tự tin ở bài làm của mình nhưng nó không thể làm tôi vui. Dũng không thi đại học, cậu đã từ bỏ ước mở trở thành kĩ sư đóng tàu. Cậu đi thật, đi mà không nói với tôi một lời.
Trước khi vào nam học, tôi ghé thăm nhà Dũng, thăm làng chài nghèo ven biển. Biển vẫn thế, xanh thẳm một màu với bầu trời khiến tôi không thể nhận ra đâu là đường ranh giới giữa biển và trời xanh kia. Cũng chính lúc ấy tôi hiểu rằng biển không hề chỉ có dịu êm. Nó cũng có những lúc quẫy sống giận dữ và lúc ấy còn đáng sợ hơn mọi thứ trên đời. Nó cho con ngưòi sự sống và cũng có thể cứơp đi sự sống của bất kì ngưòi dân chài nào.
Ngôi nhà vắng ngắt, lạnh lẽo. Gió lọt qua ngững tấm phên mỏng thổi vi vút. Mẹ Dũng nằm một chỗ. Bà ốm, tiếp chuyện tôi với hơi thở yếu ớt. Bà cho tôi biết là Dũng đang làm bảo vệ ở một nhà hàng trên phố. Chỗ nào bà cũng không rõ, Dũng không nói. Mỗi tháng, Dũng gửi tiền về nhà để cái út đi học và lo thuốc thang cho mẹ. Bà khóc. Những giọt nước mắt mặn chát ép nếp nhăn xô xuống hai gò mà. Sợ mình không thể kiềm chế đựơc những giọt nước mắt ấy, tôi xin phép ra về.
Tôi dắt xe đi dọc bờ biển, cát lún sâu dưới chân nóng ấm. Dựng xe trên con đê mà tôi và Dũng vẫn thường ngồi, tôi nhìn ra phía biển. Trên một chiếc thuyền nhỏ, một gã con trai đang đẩy mái chèo vào bờ. Sao nhìn giống Dũng thế? Có lẽ mọi người đàn ông ở dân chài này đều có cái cách đẩy mái chèo giống nhau.
Tôi bắt đầu quen với cuộc sống của một sinh viên xa nhà. Bài vở, những cuộc chơi kéo tôi xa dần với mối tình đầu còn chưa có câu trả lời. Rồi tôi cũng yêu, một anh chàng kiến trúc sư. Có điều người ấy hoàn toàn khác Dũng, hay cười hay nói và rất thực tế…
Nhận điện thoại của Dũng tôi đã rất bất ngờ. Dũng bảo có gặp một người bạn cũ, người ấy đã cho Dũng số điện thoại của tôi. Không biết có phải vì thời gian quá lâu hay do những chuyện đã xảy ra khiến tôi và Dũng không thể nói chuyện thoải mái như trước, gượng gạo và đầy xã giao. Dũng ngập ngừng, giọng như lạc đi:
_Dũng…Dũng sắp cưới.
Quá sửng sốt, tai tôi ù đi. Chẳng hiểu vì sao, nhưng tôi không thể tin, lại nghe trong giọng nói có gì rất buồn. Với ai đó thì tôi đã cho là đang đùa nhưng sao với Dũng tôi biết Dũng đang nói thật dù là rất khó tin.
Một tuần sau, con bạn tôi gọi điện. Nó bảo đã gặp Dũng và cho Dũng số điện thoại của tôi. Tôi hỏi nó có đi đám cưới, có biết cô dâu là ai không?
_Hắn lấy một chị làm nghề cắt tóc trên phố, hơn hắn hai tuổi, già òm. Có đứa bảo nó làm chị ta dính nên cưới, cũng có đứa bảo chả phải con hắn, nhưng hắn muốn làm việc nghĩa nên cưới. Nghe cứ như phim Hàn ấy mày nhỉ?
Cổ tôi nghẹn ứ lại. Tôi thấy buồn. Không hẳn là vì một mối tình đã qua mà hơn hết có cái gì đó khiến tôi thấy đau khi nghĩ đến Dũng, đến biển, đến những con thuyền và ứơc mơ về một con tàu vượt mọi đại dương.
***
Sau khi lượn quanh cửa hàng lưu niệm, tôi dừng chân bên một mô hình tàu thủy. Đó là một chiếc tàu được lắp ghép tinh xảo giống hệt một con tàu thật. Nó đựơc làm bằng kẽm sơn trắng đỏ có gắn những lá cờ và những chiếc phao nhỏ xíu. Những kỉ niệm về biển, về con thuyền chòng chành trên biển và làng chài nghèo có con đê chạy thẳng hiện lên trong tôi. Liệu Dũng có còn nhớ ứoc mơ về con tàu vượt đại dương?
Theo như địa chỉ của con bạn thì đi hết con đường này sẽ dẫn vào dãy trọ nhà Dũng. Số nhà 36, kiệt 54. Đây rồi, cuối cùng thì tôi cũng đã tìm ra. Đó là khu trọ dành cho những người làm thuê và cả sinh viên. Cũng chật chội, ẩm thấp và tối như nhiều khu trọ khác. Đang loay hoay tìm phòng Dũng thì một nguời đàn bà béo tốt có mái tóc xoăn tít nhuộm hoe hỏi tôi tìm ai. Tôi bảo muốn tìm vợ chồng Dũng Thảo thì bà ta chỉ cho tôi căn phòng phía cuối dãy.
Tôi dựng xe tiến vào. Có tiếng trẻ con khóc. Tôi gõ cửa. Đón tôi là một nguời phụ nữ. Tôi hơi sững lại, đoán là Thảo, vợ Dũng. Chị ta đánh phấn quá kĩ nên tôi cũng không biết rõ bao nhiêu tuổi, nhưng trông hiền. Nhìn vào cách ăn mặc của chị tôi đoán là chị vừa đi đâu về hay là chuẩn bị đi đâu đó. Có lẽ chị ta hơi khó chịu bởi cách nhìn có vẻ chăm chú thái quá của tôi:
_Cô hỏi ai vậy?
Tôi giật mình, bối rối bởi sự bất lịch sự của mình.
_À, xin lỗi. Đây có phải là nhà của anh Dũng chị Thảo không ạ?
_Phải, tôi là Thảo đây. Chị có việc gì vậy?
_Tôi là Mai, bạn học hồi cấp ba của Dũng, tôi…
Mắt Thảo hơi sáng lên, chưa để tôi nói hết câu:
_Chị là Mai, bạn học cùng lớp cấp ba của Dũng à. Tôi có nghe Dũng kể, Mai vào nhà đi.
Ngôi nhà trọ của Dũng khá nhỏ để đủ cho cuộc sống sinh hoạt của một gia đình. Mọi thứ đựoc sắp xếp hơi bề bộn. Mấy mảng tường bị bong lớp vôi trắng bên ngoài vì quá ẩm để lộ ra màu xi măng đen xám. Thoang thoảng là mùi khai nồng mà mọi ngôi nhà có trẻ con đều có. Đứa bé đang thiu thiu ngủ bỗng tỉnh giấc khóc thét lên. Thảo nhìn tôi ái ngại. Tôi mỉm cuời tỏ ý không sao. Thảo ôm đứa trẻ vào lòng vạch bầu vú cho nó bú rồi khe khẽ lắc lư, ầu ơ người như nhịp nôi. Đứa bé quen hơi mẹ, chúm chím đôi môi ngậm lấy bầu vú mẹ rồi lim dim cặp mắt. Chắc nó vừa đầy tháng. Nhìn đôi gò má và hai bầu mắt chằng chịt những sợi gân xanh mỏng ti ti, tôi nghĩ là nó không được khỏe lắm. Uống no căng sữa mẹ, đứa bé lại thiu thiu ngủ. Thảo nhẹ nhàng đặt nó xuống giường. Rời người mẹ, con bé đưa hai bàn tay nhỏ xíu quơ quơ trong không khí, khẽ cựa quẫy. Đôi môi nó nũng nịu như sắp khóc. Thảo vội vàng vỗ vễ lên ngực con. Nó chóp chép khuôn miệng rồi chìm vào giấc ngủ. Tôi mỉm cuời, nhìn nó thật đáng yêu. Tôi nhíu mày cố nghĩ xem nó giống Thảo hay giống Dũng. Chịu, tôi không thể đoán được.
Thảo bảo tên con bé là Dương. Dương, nghĩa là biển, tôi chợt nghĩ. Khi tôi hỏi về cuộc sống của hai người, Thảo lắc đầu:
_Lúc rẽ vào con hẻm Mai có thấy quán cắt tóc một bên không? Đó là quán của mình. Nhưng chắc phải đóng cửa.Còn Dũng thì…Mai ngập ngừng, Trước đây Dũng làm bảo vệ ở một nhà hàng nhưng giờ nó đóng cửa rồi. Bây giờ Dũng chuyển sang chạy xe ôm, cũng không ăn thua lắm.
Không hiểu sao tôi và Thảo nói chuyện rất dễ, cứ như hai người bạn thân lâu ngày gặp mặt. Tôi nghĩ, Thảo là một cô gái tốt nhưng không may mắn. Bố mẹ Thảo mất sớm, Thảo ở với bà nội. Học hết lớp tám Thảo theo mấy chị vào làm ở quán cắt tóc, vừa phụ việc vừa học. Dành dụm mãi mới mở đựoc quán cắt tóc nhỏ nhưng vì nó không có tiếng và lại trên phố có biết bao quán sang trọng nên rất ít khách.
_Sao Dũng không tìm việc nào đó lại chạy xe ôm?
_Bằng cấp không có, với lại từng bị án treo nên xin việc rất khó.
Tôi choáng váng:
_Án treo là sao?
Thảo nhìn tôi, đôi mắt buồn ruợi:
_Tại mình. Dũng gây gổ với một kẻ tồi chỉ vì mình…
Tôi kìm mình cố giấu những giọt nước mắt. Dũng là thế. Cậu ít nói nhưng lại luôn sống vì ngưòi khác. Ngày xưa, đã có lần Dũng dám đánh nhau vì một tên đầu gấu của trường vì hắn bắt nạt một kẻ yếu hơn mình.
Có tiếng xe máy đổ ngoài cửa. Một người đàn ông đẩy cửa bước vào. Là Dũng. Mắt tôi chạm ánh nhìn Dũng. Sửng sốt, bối rối và nghẹn ngào, cả tôi và Dũng đều không nói được lời nào.
_Mai…
Tiếng gọi bị đứt lại giữa cuống họng. Tôi mỉm cưòi. Trong thoáng chóc, hình ảnh của Dũng năm năm về trứoc hiện về. Dũng giờ đây khác quá, khác rất nhiều như là mưòi năm năm chứ không phải là năm năm.Mái tóc bồng bềnh xõa trứoc trán không còn , thay vào đó là một cái đầu đinh. Dũng đen và gầy đi nhiều, hai gò má hóp lại đẩy đôi lưỡng quyền nhô cao khiến Dũng già hơn tuổi hăm ba của cậu. Nắng gió cuộc đời đã làm Dũng thay đổi đến thế sao? Có cái gì đó như là chua xót dâng lên, mắt tôi cay cay.
Dũng bối rối và tôi cũng vậy, dẫu tôi đã rất cố gắng tự nhiên. Đó không còn là cái bối rối đầy thẹn thùng của sự rung động đầu đời mà là cái bối rối của sự khó xử. Có lẽ cả tôi và Dũng không bao giờ nghĩ rằng hai đưá sẽ gặp nhau trong hoàn cảnh này.
_ Cậu khỏe chứ? Tôi mở lời cố xóa đi bầu không khí im lặng nhưng ngay lập tức cảm thấy câu hỏi của mình là vô duyên.
_Ừ, cũng bình thường.
Rồi lại chìm vào im lặng. Dũng nhìn ra phía cửa sổ, nơi có gốc bàng già cỗi trơ trịu lá. Cái lạnh của mùa đông như nghiến lấy nó khiến nó càng trở nên cằn cỗi, tội nghiệp hơn. Mấy chùm hoa lan treo trên cành bàng khẽ rung rinh trong gío. Vẫn là đôi mắt ấy nhưng sao giờ đâu nhìn nó sâu và lạ lẫm thế.
_Mình không nghĩ rằng cuộc sống của cậu sẽ thế này? Tôi buột miệng.
Dũng im lặng. Như năm năm về trước nơi bãi biển khi tôi hỏi về giấc mơ con tàu của Dũng. Tôi lôi chiếc balô lấy hộp quà đựơc gói giấy nơ màu xanh nước biển đưa Dũng:
_Chúc vợ chồng cậu hạnh phúc..
Dường như tiếng vợ chồng của tôi làm Dũng hơi ngại. Chúng tôi nói chuyện, những câu chuyện về cuộc sống đôi bên đã giúp tôi và Dũng thoải mái hơn. Nhìn đồng hồ chỉ hơn 11h trưa, tôi chào Dũng ra về.
Tôi đến bên đứa trẻ. Nó ngủ ngon lành quá, có lẽ sự phức tạp của cuộc sống không khi nào tác động đến những thiên thần này. Dũng tiễn tôi ra ngõ. Qua ngôi nhà to sơn trắng, tôi nghe vọng tiếng bà chủ trọ:
_Ngày mai mà không có tiền nhà là tôi đuổi cổ cả gia đình cô ra đường đấy. Bây giờ người ta tìm phòng trọ nhiều, nể cô cậu tôi mới cho thuê còn không biết điều.
_Dạ, cháu biết ạ.
Tiếng Thảo, vợ Dũng. Cuộc thội thoại đập vào tai tôi và Dũng như tiếng búa chát chúa. Dũng nhìn tôi, sự ái ngại lộ rõ trong đôi mắt:
_Mai về nhé! Đi đường cận thận.
Tôi đứng lặng trong vài giây rồi hiểu rằng mình lên xe về là tốt hơn cả. Gió lạnh lùa vào lạnh buốt thế mà mặt tôi nóng bừng. Những giọt nứơc mắt không hiểu vì sao lăn dài trên má nhiều thế? Hình ảnh Dũng của ngày truớc và Dũng với gia đình hôm nay hiện hình trong đầu tôi. Nhiững cảm xúc vừa buồn vừa thương làm tim tôi đau nhói. Cuộc sống là thế. Tôi nhớ rằng ngày xưa trong giấc tôi mơ chỉ toàn mây trắng biển xanh và những cánh buồm. Tất cả là màu xanh chứ không phải là màu xám như bầu trời đông lúc này.
Mồng bốn tết, xếp gọi tôi ra làm việc gấp vì một núi công việc đang chờ. Vậy là tôi không thể vào thăm lại vợ chồng Dũng như dự định.
+++
Một buổi sáng, khi đang làm việc, Dũng gọi điện cho tôi:
_Ngày mai vợ chồng mình sẽ chuyển vào Sài gòn. Ông bác Thảo có xưởng cơ khí đóng tàu trong đó. Ông đã hứa nhận mình vào làm. Không biết sẽ thế nào nhưng mình sẽ cố gắng. Cảm ơn Mai…về con tàu và tất cả. Mình sẽ giữ gìn nó cận thận…
Tôi nghe bên tai mình tiếng sóng và vị mặn của biển. Nỗi xúc động dâng lên, tôi không nói đựoc gì. Nước mắt trào ra, tôi khóc, nhưng lần này tôi biết là vì vui mừng. Không hiểu sao tôi tin Dũng sẽ làm được điều Dũng muốn. Tôi tin giấc mơ về con tàu lướt êm trên sóng qua mọi biển cả, qua đại dương sẽ thành hiện thực. Nhất định một ngày nào đó biển sẽ đón Dũng và con tàu của cậu trở lại.
Qua bão tố, biển như càng xanh hơn…
PHAN DUNG
