Tình hàng xóm

Năm nào cũng vậy tết về là nhà tôi được biếu cam ,mẹ tôi cẩn thận rửa sạch và dâng lên bàn thờ. Mấy thằng bạn hay trộm vặt có bàn đến trộm cam bà đỏ Hiển là tôi không đồng tình.Ông bà Đỏ Hiển có cô con gái đầu lòng tên là Hiển.Chị Hiển đẹp nổi tiếng trong vùng,dưới ánh sáng ban mai le lói chiếu qua mành cửa sổ, ngồi trên khung cửi dệt lưới chị như nàng Kiều . Nhiều chàng trai trong xã bấy giờ chết mê chết mệt vì vẻ đẹp đậm đà duyên dáng của chị.Cuối cùng thì anh Quý người cùng xóm con cố đỏ Phú đã trở thành đệ nhất Phu Quân.Anh Quý là chiến binh chống Pháp ,có tài đàn giỏi hát hay.

Nhà cố đỏ Tùng có cái gươi hàu to lát gằng gạch đỏ cẩm trang.Cố ông là người có uy tín trong xã, khi bọ (Bố) tôi làm nhà thiếu gỗ,hai ông bà cho hai đàng gỗ to và dài,bọ mẹ tôi nhắc mãi chuyện này và biết ơn rất nhiều.Năm lên mười ba tuổi tôi và cu Đồng Nghịnh tắm bể bị chết đuối,rất may cố Đỏ Tùng đã vêêch lên.Hôm đó tôi bị bọ đập cho một trận nên thân.Đau không bằng tức,không phải tức bọ mà tức con đóc Ngọc con cố đỏ Tùng cứ nấp sau tường cười khúc kha khúc khích, có vẻ khoái chí.Cố bà đỏ Tùng là một người phụ nữ tuyệt vời,bà ăn nói nhẹ nhàng ,ý tứ phong cách không khác gì người Hà Nội xưa mà tôi được tiếp xúc sau này.Bà là một phụ nữ mẫu mực về giao tiếp,nói chuyện với bà làm cho người ta mát ruột mát gan

Phía trong nhà tôi là nhà ông cu Em.Nhà ông ấy thường cho các thầy giáo ở trọ không lấy tiền.Bà cu Em hay đi làng trong chợ Lù,lúc nào trong nhà bà ấy cũng có một chum mật đầy ự.Sở dĩ tôi nắm chắc là vì thằng cu Tấn hay kéo bọn tôi về lấy mật ăn với cơm nguội.Bức tường phía tây nhà có một cái cửa sổ trông ra vườn cố Dái Giòn,ông ngoại thằng cu Biên.Cái cửa sổ này lộng gió và lợi hại vì ngồi đó có thể quan sát hết vườn ổi nhà cố Dái Giòn.Những trái ổi chín bọp vàng ươm ,thơm lừng mất dần không phải vì đàn dơi kiếm ăn khi trời chập choạng mà tại cái cửa sổ thoáng mát ấy cùng bọn trẻ chúng tôi.Có lần con đóc Ngọc chạy sang hỏi: bây mần chi rứa? Thàng cu Biên nhanh nhảu trả lời mà trong mồm vẫn ngậm nửa trấy ổi: bọn tau dởi trò trốn tìm.Đóc Ngọc lườm một cái và nói tìm ổi cố Dái Giòn thì có!

Phía trước là nhà ông Cảnh Đào,hồi đó ông ấy lập ra cái tổ hợp tác cắt tóc, cái lán cắt tóc nằm ven bờ nhà ông cu Xứ ngoài bể.Không biết ông học cắt tóc ở đâu nhưng khi cắt cho bọn tui đứa nào cũng bị chảy máu,ông có hẳn một nắm bông to,có lẽ dùng để hỗ trợ cho cái nghề chưa mấy thành thạo của mình.Ông ấy là người tốt bụng,giọng nói ồm ồm,tuy không phải là cán sự xóm nhưng việc gì ông cũng đi đầu ,gương mẫu. Bà Cảnh Đào hay đi làng trong chợ huyện.Bà hiền lành ,ít nói và thương mọi người.hồi ấy nhà tôi thuộc diện nghèo,thỉnh thoảng bà luộc khoai đựng vào cái rá lô cho anh em tôi.

Bà cu Toại ở phía ngoài ,đất nhà bà rộng từ nhà tôi cho đến vườn ổi cố đỏ Nguyêếch.Nhà bà có nhiều chum,Lúc nào trên gươi nhà bà những cái chum cũng đầy ắp mắm phơi và ruốc. tính tình vui vẻ với mọi người.Tôi còn nhớ cứ mỗi buổi trưa khi nắng to bà thường đánh khuấy mắm ruốc, cái mùi vừa thơm vừa thối lan toả cả một vùng làm cho ai nấy đều khịt khịt cái mũi.Thỉnh thoảng có cánh bán nồi đất người chợ huyện đi qua, họ mua ruốc của bà cu Toại đổ ra tàu lá chuối rồi bỏ bún ra ăn ngay dưới lòng đường,đi qua nhìn mà thèm rỏ dãi. Cây đào nhà bà có quả ngon lắm,nó là mục tiêu của lũ trẻ chúng tôi.Cuộc chiến tranh chống Pháp kết thúc hoà bình được lập lại ,lúc đó ai cũng vui mừng,những đêm trăng hè gió nồm nam mát rượi bà cu Toại ,Cố đỏ Cư,bà đỏ Tùng,bà đỏ Nại và nhiều người nữa trong xóm tập trung hát múa,họ nắm tay nhau múa bài “Yêu hoà bình Tổ Quốc chúng ta” và bài “Thắm thiết tình Việt Trung Xô” trông thật đẹp mắt.Họ nắm tay nhau vòng tròn,theo nhịp hát từng cánh tay giơ lên và đôi chân chạy chạy vào để những cánh tay chụm vào nhau.những chiếc mấn lụa cứ theo thế bay lên,điệu múa đơn giản nhưng bên trong đó là tâm hồn của những bà mẹ Cương Gián một thời đã qua.Bà cu Toại có nhiều bài hát hay.Thỉnh thoảng cố Nghĩa thầy thuốc bắc thường sang hát với mắy bà vá lái người làng Cam Lâm trên gươi hàu nhà bà.Bây giờ tôi mới hiểu đấy là lối hát ả đào,ca trù,ví dặm nổi tiếng quê mình.

Cố đỏ Sè phía ngoài nhà cố chắt Liên. Cố đỏ Sè tai điếc lắm.Mỗi lần Cố sang chơi với bọ tui thì thật là buồn cười ,hai cố điếc nhất nhì xạ nói chuyện với nhau không ăn nhằm vào đâu, bọ tui nói cố nghe không rõ, cố “ha” một tiếng thật to.Đến lượt bọ tui nghe không rõ cũng “ha”,cứ thế trong giao tiếp của hai cố thấy toàn “ha” là”ha”.Người cố thấp nhỏ nhưng đi nhanh lắm.Nhà cố đỏ Sè có cây xi lau to nhất xã ta,năm bão “cố Tiếu” cả ngọn cây bị gẫy, gió đẩy xa đi hàng trăm mét ,may mà không nhà nào hề hấn gì.Cố bà là người chuyên buôn thuốc lào.Cố bà cũng nghiện thuồc lào như cố ông,để cho say cố bà thường tẩm cả rượu vào thuốc. Có lần tôi sang xin lả thấy cố bà say thuốc lào ngã cả vào bếp.Tôi gọi ầm lên hàng xóm chạy đến kéo cố dậy và thật may cố chỉ bị bỏng nhẹ.Cố bà hay nói nhịu,những người chưa biết tưởng là cố nói tục nhưng không phải. Có lần cố Nghĩa thầy thuốc bắc ở nhờ về quê ra,con chó bà khôn cứ vẫy đuôi.Cố bà khen con chó,đáng lẽ phải nói: “con chó khôn quá ,cứ thấy cố Nghĩa ra là nó lai nguc ngoắt đuôi” nhưng cố bà lại nói ngược lại.Cố Nghĩa nghe không giận vì biết bà nói nhịu nên cứ cười khà khà

.

Nhà cố chắt Liên ở phía trong nhà cố đỏ Sè. Cố chắt Liên người to cao ,giọng cố oang oang cả xóm nghe thấy.Ngày trước nhà cố ở trên Ngàn(Hương Sơn).Cái nhà cố đang ở đó là nhà bọ tui bán cho cố.Cố bà người mảnh dẻ, nói rất nhanh..Anh Tri Tùng là con trai đầu của cố,anh là người học đại học đầu tiên ở xạ ta.Anh có nhiều tài vặt như làm xiếc đi trên dây,bắt gôn bóng đá,thổi kèn đồng,lặn lâu nhất.Anh Đại Lộc là con thứ hai cũng có nhiều tài.Anh là người đầu tiên du nhập nghề lái giòng và nghề giả kéo ruốc vào xã ta.Anh Lộc có năng khiếu về buôn bán.Với thân hình to béo,giọng oang oang ,anh đi buôn không mấy khi phải đóng thuế

.

“Bán họ hàng xa,mua láng giềng gần”đó là câu phương ngôn của người xưa để lại.Câu phương ngôn ấy muốn nói lên trong cuộc sống, láng giềng thật quan trọng. Từ nhỏ không những được sống trong tình thương yêu của gia đình mà tôi còn được sống trong tình thương yêu đùm bọc của cáccụ ông ,cụ bà,các anh chị hàng xóm thân yêu.Bây giờ sống tha hương,ngoài tình hàng xóm nơi mình ở thì đồng hương là nơi gửi gắm biết bao tình cảm yêu thương dạt dào.Xin cảm ơn tất cả những người đồng hương Cương Gián đang sống trên mọi miền Tổ Quốc đang xích lại gần nhau trên trang web yêu quý này.

Đặng Văn Thảo

…………….0.0.0…………..

Đặng văn Chất [chatchaclan@yahoo.com] Qua bài của chú Thảo làm cháu nhớ đến tuổi thơ , thủa ấy xã ta chưa ấm no như bây giờ và bởi vậy con nít chúng cháu khi nghe tiếng lợn kêu chỉ mong rằng chú lợn xấu số ấy là của láng giềng , nếu đúng vậy thì là một ngày may mắn vì không bát cháo cũng vớ được đĩa lòng và cũng thật oái ăm khi những ngày rằm Tết hay giổ chạp , đi mời và biếu xôi mỏi hết cả chân . Thời nay do sự đi lên của cuôc sống nên những chuyện đó hầu như không còn , nhưng những kỹ niệm xưa cũng gợi lại những tinh làng nghĩa xóm