Chiếc lá mùa thu

Nó thấy hình ông nội trên ti vi. Ông nội đang nói về việc kiên quyết đấu tranh với một bộ phận không nhỏ cán bộ thoái hóa biến chất, bè phái, tham nhũng làm mất lòng tin của nhân dân. Mới nghe tivi một đoạn, nó bỏ đi ra ngoài ban công. Nhà ông nội là một căn biệt thự sang trọng, ban công hướng về một cái hồ rộng, dưới hồ đầy hoa sen nở, ban đêm tỏa ngát hương thơm. Mùa thu về, trời Hà nội se lạnh. Bê nhớ lại một đoạn thơ tả mùa thu Hà nội mà nó quên mất tác giả:

“ Gió thu lạnh, trăng thu bạch

Mây thu xây thành.

Lá thu trắng giã đầu gềnh

Trời thu thăm thẳm……”

Bê không muốn ở đây mà muốn về nhà với mẹ . Nội muốn giữ Bê lại chơi với ông bà vì ngày mai là chủ nhật. Trên khuôn mặt Bê thoáng nét buồn không hiểu vì sao. Từ ngày đỗ vào khoa quản trị kinh doanh trường Đại học kinh tế quốc dân, Bê muốn trở thành một nhà quản trị giỏi và khi trưởng thành mong muốn đóng góp tài mọn của mình cho sự phát triển của đất nước. Một ước mơ giản dị, bình thường như ước mơ của bao con người bình dị khác. Lớn lên trong một gia đình quyền quý, giàu có nhưng Bê lúc nào cũng thấy buồn, mặc cảm với cuộc sống vương giả của gia đình mình, nhất là những khi có ai đó hỏi : Nhà mày có chiếc LUCXU mua bao nhiêu tiền? sao mày không xin đi du học Mỹ hoặc Anh, Pháp gì đó cho sướng, con đường công danh sự nghiệp có sáng sủa hơn không? Hay là một vài câu hỏi bâng khuơ nghe đến lạnh lùng.

Chiếc xe POSTCHE mới tinh của ông nội đưa Bê về nhà. Nhà Bê ở làng Vọng Thị xưa, ngày xây ngôi nhà này thầy phong thủy đã chọn hướng . Khi cắm mốc thày đã đọc cho ông nội nghe câu phú sau:

“ Vọng Thị thiên hà thủy tụ, hổ chầu long

Tứ cảnh thanh bình duệ tôn kế thế khai quang trùng trùng phúc ấm”

Ông nội nghe thày phong thủy ghé tai nói nhỏ điều gì đó nữa mà Bê thấy mặt mày ông rạng rỡ. Phải chăng vì huyệt đạo đắc địa này mà rồi đây nhà Bê sẽ giàu có hơn, điều mà bấy lâu nay ngoài bố ra, mẹ và Bê đều thấy vô nghĩa. Có một lần trong bữa ăn, mẹ nói với bố rằng : trên đời này ai cũng cần tiền để sống, nhưng nó chỉ là phương tiện để con người sử dụng, nếu biến tiền thành ông chủ sai khiến con người, thiết lập nền cai trị thì đấy là một tai họa khủng khiếp cho con người. Bố vốn là người sống khép kín, không hay tranh luận, không mấy khi ông để lộ ra ngoài chính kiến của mình, còn Mẹ Bê là một người phụ nữ có học, bà sinh ra trong một gia đình trí thức. Ông ngoại có ảnh hưởng lớn với sự hình thành tính cách của mẹ, cũng giống như Bê, mẹ là hình mẫu của mình.

Bê nghe mẹ nói, chỉ một giờ đồng hồ làm cái việc phong thủy cho nhà mình mà thày được ông nội trả công bằng một phong bì mười nghìn đôla. Bê nói với mẹ: “ Nếu được ông nội tín nhiệm thì con cũng chọn hướng như ông thày kia. Mẹ xem kìa, tất cả các nhà to nhỏ, lớn bé xung quanh biệt thự nhà mình đều hướng mặt chính ra hồ Tây, ai dại gì quay mặt nhà vào phía ngược lại. Trước kia khi chưa có con đường chạy quanh hồ thì nhà nào cũng quay hướng vào trong, chẳng ai quay hướng ra ngoài hồ để đón muỗi. Mẹ nhìn căn nhà cấp bốn lụp xụp kia là nhà của cụ Bảy, hai ông bà ngày trước làm nghề đóng cối xay, nhà nghèo không có tiền xây mới nên vẫn ngoảnh về phiá trong. Con đã đến chơi với hai cụ đó nhiều lần, cụ thuộc nhiều thơ lắm. Nhà cụ có hai con trai đều hy sinh ở mặt trận phía nam. Hai ông bà sống với những đồng tiền trợ cấp ít ỏi, nghe đâu ngôi nhà ấy chưa làm được sổ đỏ vì người ta đòi tiền bồi dưỡng, ông bà làm gì có đâu tiền mà đút lót. Hôm trước cụ đó kể cho con nghe câu chuyện buôn vua của Lã Bất Vi bên Trung Quốc. Con thấy trí nhớ của cụ thật tuyệt vời, con nói thật với mẹ, mẹ đừng mắng con. Ước gì con có một người ông như thế”. Mẹ xoa đầu Bê mắng nhẹ, con nói vậy mà nội nghe thì chết, con còn ít tuổi cố gắng học hành, đừng xen vào chuyện của người lớn. Đừng bao giờ có sự so sánh khập khễnh như vậy. Bê ngắt lời mẹ : Con thật sự nhàm chán ngồi nghe những gì ông nội nói về chống tham nhũng trên Tivi. Con hỏi mẹ : Tiền đâu mà ông nội nhà mình xây nhà to thế, họ nói nhà ông nội cả nghìn cây vàng, chiếc xe riêng POSTCHE của Nội nghe nói hơn hai mươi tỷ đấy mẹ ạ. Cụ Bảy có sống thọ đến năm nghìn năm tuổi cũng chả góp được tiền mà mua nổi chiếc xe đó. Mẹ tuy mắng Bê nhưng trong lòng đồng cảm với con, cuộc sống phồn hoa phú quý mà gia đình chồng tạo dựng cho mình, không làm chị thấy hạnh phúc. Ở cơ quan người ta bàn tán xì xầm về cái chức Vụ trưởng mới được đề bạt của chồng. Họ cho rằng một người có học vấn thấp, năng lực lãnh đạo không có, chẳng qua vì chồng chị là con ông Lớn nên mới được cân nhắc đề bạt. Có người lại còn nói : Lão Quang mà lên Vụ Trưởng thì phòng tài vụ phải coi cừng cái “ két Sắt”, “con của ông không giống lông cũng giống cánh”. Riêng chỉ có Lan người bạn thân của chị thì nhìn anh Quang với nhận xét hoàn toàn khác. Anh Quang, với cấp trên cũng như cấp dưới rất đúng mực, không thân ai quá mà cũng không xa lánh ai. Luôn luôn giữ một khoảng cách vừa phải với mọi người. Dáng dấp trầm tĩnh, đĩnh đạc và mực thước. Đành rằng anh Quang chỉ mới học hết trung cấp cơ khí nông nghiệp , ngành sửa chữa máy cày. So sánh trong cơ quan, ngoài mấy đồng chí đàn bà lắm điều ngoa ngoắt, tư duy chợ búa chẳng dám so sánh với anh Quang thì còn ai hơn. Mấy ông Tiến sĩ , kỹ sư suốt ngày ngồi lý thuyết huyên thuyên, uống nước chè vặt bàn chuyện triều đình, bất mãn với xã hội, không thuộc một vài câu về triết học Mác Lê thì làm gì có đất dụng võ. Tự động hóa, cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp, đề tài của các ông ấy làm ra , báo cáo xong lại cất vào tủ. sang năm khác “chạy” được dự án lại mang cái mớ bong bong ấy ra xào lại. Bây giờ đất đã chia nhỏ ra cho từng hộ gia đình, có nơi làm khu công nghiệp người ta kéo cát lấp kín cả hàng nghìn héc ta ruộng, mấy bố chỉ kiếm cơm trong dự án viết trên giấy mà thôi. Thử hỏi một con người như đã nói ở trên, anh Quang là người trầm tĩnh, lịch sự, hoàn hảo qúa, trong sạch quá, nói vô phép, người cao quý như anh Quang làm cho người ta nghĩ chẳng bao giờ anh ta vào nhà vệ sinh. Lan nói thêm : hôm trước tôi nghe bà nói, nề nếp chuẩn mực là thói quen của con người, nó như một cái máy lặp đi lặp lại nhiều lần chán ngấy. Đây nói thật nhé, có một ông chồng chuẩn mực như Quang mày còn đòi gì hơn. Cầm ngọc trong tay mà cho là đất sét nung, rõ là sướng quá hóa rồ. Với cái nghề “ gõ đầu trẻ “ như bà mà không lọt về làm dâu về nhà người ta thì suốt ngày ngồi kiểm điểm với chi bộ về việc “ Dạy thêm, học thêm”. Ông xã nhà tôi là Thạc Sĩ tốt nghiệp ở Úc Châu thật đấy nhưng ông ta làm tôi phát điên lên bởi cái tính luộm thuộm, đời thuở nhà ai ăn mặc thì lôi thôi, lếch thếch. Mỗi khi phát hiện ra điều gì đó khi đang đọc sách thì tóc ông dựng ngược lên, miệng nói lý nhí, tay gõ liên hồi vào máy tính, bộ điệu không khác ông thày lên đồng. Đối mọi việc xảy ra ngoài xã hội ông chẳng quan tâm gì, thậm chí người giữ chức vụ chủ tịch thì ông nhầm là tổng bí thư, thủ tướng chính phủ thì ông lại gọi là chủ tịch chính phủ. Ông lơ mơ về chính trị, ấy thế mà có lần ông hỏi tôi : Kinh tế nước ta là nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa là gì hả em. Tôi lúng túng vì không ngờ lão nhà tôi lại đặt ra một câu hỏi hóc búa như vậy. Với kiến thức về luật, tôi được đánh giá là người hiểu biết, tôi tham gia nhiều cuộc hội thảo lớn cấp nhà nước, có những báo cáo của tôi cả hội trường vỗ tay tán thưởng. Ấy thế mà lại bí khi chồng hỏi. Tôi đành trả lời cho qua chuyện : Cơ chế thị trường là nền kinh tế cạnh tranh trong đó mọi thành phần kinh tế bình đẳng như nhau. Ngày xưa người được coi là “bọn con buôn” mầm mống của chủ nghĩa tư bản thì nay được tôn vinh là nhà doanh nghiệp. Ông ta vặn lại tôi : Lê Nin dạy rằng : nền kinh tế xã hội chủ nghĩa được xây dựng trên cơ sở kế hoạch hóa trong sản xuất, trong đó thành phần chủ đạo nền kinh tế là của nhà nước mà em. Bây giờ em lại giải thích như vậy có mâu thuẫn không, nhất là cái từ “định hướng “ nghe thật khó hiểu quá. Ông ta lại càm nhàm, đành rằng khi nấu xôi, thì xôi trắng vẫn là xôi, trộn đỗ hoặc lạc vào vẫn là xôi, thậm chí trộn sắn vào vẫn là xôi. Còn ở đây anh nghe mơ hồ quá. Tôi tảng vờ như không nghe thấy anh ta nói gì, đến giờ ăn cơm tôi trộn cho anh một đĩa nộm thật ngon, trong đó có đủ các loại rau và các loại thịt. Món nộm này anh rất thích. Anh vui vẻ khen : Vợ anh chỉ biết làm nộm là giỏi.

Đêm Tây hồ diểm sương trên từng cánh sen, gió thu xào xạc, mây thu bồng bềnh dưới ánh trăng thu. Hiền, mẹ của Bê ngồi bên song cửa sổ, chị thấy cô đơn, mới ngày nào còn đi quyét lá rụng trên con phố nhỏ để cho mẹ nấu cơm mà nay chị đã ngoài bốn mươi mùa thu. Chị có mỗi thằng Bê, càng thương yêu con bao nhiêu thì chị càng thấy sự lạnh nhạt với chồng cứ tăng dần lên bấy nhiêu. Đã từ lâu vết rạn nứt đã hình thành, nhưng từ ngày chồng chị có thêm một người phụ nữ khác nữa thì sự đổ vỡ trong tâm hồn chị lại càng tan hoang. Trời đã về khuya, mảnh trăng thu cuối tuần sắp dấu mình xuống hồ nước mênh mông mà chồng chị vẫn chưa về. Khoảng không tĩnh mịch điểm những tiếng côn trùng nghe râm ran đến não nề. Hiền đã quen chịu đựng cảnh này khi thằng Bê mới lên ba. Giờ đây, trong lúc này chị cần phải có một quyết định để phần thời gian còn lại của cuộc đời được thanh thản. Sự phân ưu phiền muộn chẳng thể giải quyết được gì hơn. Hiền nhớ mãi câu nói của Pavencoosogin : “Đời người chỉ sống có một lần, sống sao cho khỏi xót xa ân hận của năm tháng đã sống hoài, sống phí….” Chị ngồi vào chiếc bàn, cầm bút điềm tĩnh viết một mạch chiếc đơn ly hôn. Trời sắp sáng, chị gọi Bê dậy và nói với con tất cả suy nghĩ của mình. Bê ngước mắt nhìn mẹ, nó tự động cùng mẹ xếp quần áo vào chiếc valy. Chiếc taxi đã chờ sẵn ở cổng, hai mẹ con đưa nhau về bà ngoại. Xe chuyển bánh, Hiền ngoái đầu nhìn lại lần cuối ngôi biệt thự sang trọng mà bố chồng chị đã cất công xây, trả lại bài phú cho thày phòng thủy. Trong buổi sáng trong lành, Hiền kể cho con nghe về người con trai đã hy sinh của cụ Bảy, đó là mối tình đầu của mẹ. Ngày chú ấy tòng quân cũng là ngày cưới của mẹ. Bê không ngờ rằng mẹ cũng là người thân tình trong nhà cụ Bảy.

Chiếc xe lao nhanh về phía Gia lâm, Hiền văng vẳng nghe bài hát ngày xưa khi mới được yêu lần đầu : “Nơi anh gặp em có mây vàng rực rỡ, có chân trời rộng mở, bình minh dâng cao triền miên sóng vỗ, nơi anh gặp em nước sông trôi thảnh thơi, cánh chim bay lộng gió phương trời. Em mong tình anh như cuộc đời trẻ mãi, em mong tình anh đến trọn đời…”

Một mùa thu đầy lá rụng, từng con phố vàng hoe, từng đàn én bay về phương nam tránh rét. Cuộc đời ngắn lắm. Tình đời mãi mãi trong xanh như mùa thu xanh thăm thẳm bầu trời.

Tây Hồ thu 2012
Đặng Văn Thảo