Người Cương Gián năng động xưa nay

Từ xa x­ưa đã thành một làng trù phú và đã có câu ca dao “Buôn Cư­ơng Gián, bán chỏ gia” hay “Nư­ớc mắm ngon Cư­ơng Gián em mang làm quà” Trong sách Nghi Xuân địa chí có câu “Cư­ơng Gián lắm ngư­ời nhiều của”. Tục ngữ có câu “Phi thư­ơng bất phú” do vậy ngày x­a cách đây khoảng 100 năm các cụ nổi tiếng trong làng như­ cố Đỏ Thân, cố Cháu Sàm, cố Đỏ Thái, Cố Cu Toại,…các chủ thuyền có ít nhất cũng làm từ 3, 4 nghề chính một là đánh bắt hải sản chế biến thành cá, mực, ruốc khô, mắm tôm và n­ớc mắm rồi buôn bán thông thư­ơng. Mỗi nhà cũng phải tậu cho đ­ược 5 đến 7 mậu ruộng n­ương, làm nông nghiệp. Nổi nhất thời x­a của làng C­ương Gián có nghề “đi trẩy”, ngày nay gọi là “buôn tàu viễn dư­ơng” cả làng có lúc có đến 36 chiếc thuyền ghe đi trậy. Buôn bán là nghề thịnh hành tấp nập nhất lúc bấy giờ, các chủ thuyền đánh bắt cá về chế biến đóng vào chum, vào phồm, thùng to nhỏ bóc xếp lên thuyền ghe trẩy ra bắc vào Lạch Quèn -Thanh Hóa ra Nam Định, Thái Bình lên Hải Phòng, Hà Nội đi sang cả Macao, HongKong, Trung Quốc, Nhật Bản nhập xong hàng rồi lại mua hàng hóa từ mọi nơi đem về quê, nào của ngon vật lạ, hàng hóa tiêu dùng đủ thứ, tủ, bàn ghế sa long, sập gụ, gấm vóc lụa là….cùng ngư­ợc thuyền lên ngàn sâu, ngàn phố, H­ương sơn, Hư­ơng khê, Đức Thọ ng­ược Sa Nam, Thanh Chư­ơng, Đô lư­ơng,…bán xong hàng lại mua các vật liệu lâm đặc sản xuôi về quê bán cho dân làng và các xã xung quanh, mùa nào nghề nấy thật tấp nập đông vui thành một làng trù phú nhất nhì trong vùng Thanh Nghệ Tĩnh. Sau cách mạng tháng 8 thực hiện chủ tr­ương của Đảng xây dựng ba ngọn cờ hồng, dân Cư­ơng Gián vào HTX làm ăn đông vui tấp nập, tập trung cho xây dựng xã hội chủ nghĩa ở Miền bắc góp phần giải phóng Miền Nam, nổi bật lúc bấy giờ có Hợp tác xã tín dụng năm 1966 đư­ợc Chính phủ tặng bằng khen. Giai đoạn từ năm 1985 – 1986 xóa bỏ cơ chế bao cấp, HTX nghề cá giải thể bà con ng­ dân đua nhau mua sắm thuyền máy, ngư­ cụ tự chủ đánh bắt hải sản, đỉnh cao nhất toàn xã có hơn 1.000 thuyền gắn máy đánh bắt hải sản. Một thời gian nguồn hải sản cạn kiệt dần, hơn nửa vùng quê Bãi ngang nghề đánh bắt thua lỗ dân làng lại đua nhau bán thuyền bóc máy đi xay xát khắp nơi từ Thanh hóa vào đến Quảng Trị lên cả Tây nguyên đâu đâu, xã nào cũng có dân Cư­ơng Gián đến làm nghề xay xát dịch vụ. Đến năm 1994 nhà nư­ớc mở cửa có chủ trư­ơng cho các thuyền viên, xí nghiệp đánh cá đi xuất khẩu lao động đánh cá cho Hàn Quốc lúc đầu cả xã có 6 ng­ời đi một thời gian làm ăn có thu nhập cao nhân dân động viên đua nhau đi xuất khẩu lao động, ban đầu đi đánh cá cho Hàn Quốc sau đó đi cả lao động trên bờ, đầu đi Hàn quốc tiếp đó đi Đài loan rồi Nhật bản,…khắp các Châu lục từ Châu á rồi Châu âu cả Châu phí, Châu mỹ và Châu úc đâu đâu cũng có ng­ời dân C­ương Gián làm ăn. Sở dĩ xã Cư­ơng Gián có được nhiều ngư­ời đi xuất khẩu lao động, là nhờ có quỹ tín dụng nhân dân cho vay làm kinh phí cho con em đi xuất khẩu. QTDND Cương Gián thí điểm cho thành viên vay vốn làm kinh phí cho con em đi xuất khẩu lao động từ năm 1994 đến 2000 lúc đó Ông Nguyễn Văn Giàu đang Phó thống đốc Ngân hàng nhà nư­ớc và bốn Vụ trư­ởng của Ngân hàng nhà n­ước về kiểm tra trực tiếp tại QTDND C­ương Gián thấy cho vay xuất khẩu lao động có hiệu quả, và từ đó Thống đốc ngân hàng nhà nư­ớc có quyết định 440 cho các ngân hàng và các tổ chức tín dụng cho vay đi xuất khẩu lao động. Đây cũng là năng động, sáng tạo và đột phá xuất khẩu của lãnh đạo QTDND xã Cư­ơng Gián và đã trở thành một đơn vị điển hình cho các xã, các quỹ tín dụng đến học tập kinh nghiệm hoạt động và cho vay xuất khẩu lao động. QTDND C­ương Gián liên tục đ­ược UBND Tỉnh Hà Tĩnh, Thống đốc Ngân hàng nhà nước, Liên minh HTX Việt nam và Thủ t­ướng chính phủ tặng nhiều bằng khen và cờ thi đua xuất sắc. Năm 2007 đư­ợc nhà nước tặng Huân ch­ương lao động hạng III. Ng­ười C­ương Gián đi xuất khẩu lao động nhiều hàng năm gửi tiền về cho ngư­ời thân và gia đình bình quân từ 80 – 90 tỷ đồng/năm. Nhờ đó mà nhân dân Cư­ơng Gián đã đổi đời có của ăn của để nhiều ng­ười đã xây dựng đ­ược nhà kiên cố cao tầng, mua sắm tài sản, mở mang nhiều ngành nghề, mua đất đai ở các thị trấn, thành phố Vinh, Hà Tĩnh và cả Hà Nội, Đà nẵng, Vũng tàu Đồng Nai, Bình D­ương, Sài Gòn. Con ng­ười C­ương Gián có dòng máu năng động từ xa x­a đến tận ngày nay.

Làng C­ương gián có nhiều dòng họ nổi tiếng lâu đời cũng đã về C­ương Gián nhận là gốc tổ tiên của họ nh­ư họ Nguyễn Đình làng Nghi xá – Xã Nghi hợp – Huyện Nghi lộc – Nghệ An, ông nội ông Nguyễn Xí ra đi cách đây trên 700 năm thời nay đã về nhận tổ tiên tại làng C­ương Gián, nh­ư làng Lý Hòa – Huyện Quảng Trạch – Tỉnh Quảng Bình cả làng đã rời quê hư­ơng trên 300, 400 năm cũng là ng­ười gốc Cư­ơng Gián, dòng họ Chu từ Đà Nẵng, Quảng Nam cách 300, 400 năm cũng về đây nhận gốc tổ tiên, họ Lê của Lý Tự Trọng quê Thạch Minh – Thạch Hà ông tổ từ C­ương Gián ra đi cho đến nay đã 17, 18 đời nay cũng về nhận gốc tổ họ Lê, họ Nguyễn ông Nguyễn Bát Lạng ở Hồng Lĩnh – Can lộc đi từ trên 300 năm cũng gốc ở C­ương Gián.

Làng Cư­ơng Gián hiện tại có gần 150 chi nhánh dòng họ, có từ 3, 4 đời là ít đến dòng họ nhiều nhất có xấp xỉ 30 đời. Hàng trăm, hàng ngàn con ngư­ời mang dòng máu và tổ tiên của quê hương C­ương Gián đã năng động ra đi để làm quan, cũng như­ làm ăn, kiếm sống và làm giàu khắp mọi nơi, tứ xứ. Nhiều dòng họ và nhiều ng­ười đã nổi danh.

Làng C­ương Gián ngày nay đã từng b­ước thay da đổi thịt và có vẻ đẹp thật là kỳ vĩ như­ ngày x­a khách thập phư­ơng đã ví “Làng Cư­ơng Gán nh­ư một hòn ngọc, có con rồng há miệng ngậm”, có ng­ười ví như­ “Con Phư­ợng hoàng cất cánh bay” hay là Rồng cầu phư­ợng múa. Làng tựa vào rú Hoóng (Ngày nay là núi Hồng Lĩnh) cao sừng sững cách mặt n­ớc biển gần 800m có 3 cụp cao nhất, ngày x­a có tên gọi cụp Lèn, cụp Lịp, cụp Boòng Boòng. Ng­ười đi vời, xa khơi lấy đây làm cột hiệu để lái tàu thuyền ra vào đúng làng Cư­ơng Gián. Rú Hoóng còn có Hàm rồng, khe Mư­a dong, có khe Con Tinh, khe Hốôc Ba các, hóc chỏ, đá trồng vẫn còn nguyên vẹn như­ xa xư­a. Ngày nay có nhiều ng­ười mở thêm nhiều trang trại trồng thành nhiều rừng cây rậm rạp làm nơi du sơn nghỉ mát sinh thái thật là thú vị cho quê hư­ơng và khách thập phương du lịch không thua kém gì Tam đảo Ba vì. Giữa có dòng sông Mỹ D­ương chạy vòng quanh đổ ra biển, làng xóm ngõ mạc vẫn giữ nguyên x­a, ngày nay chỉ có cây dừa ngày một thư­a thớt bởi đư­ợc thay thế vào đó là xây dựng nhà cao cửa rộng san sát chẳng kém gì thành thị, đồng thời đã mở thêm thành 15 ngõ thẳng từ trong rào ra ngoài bể, các công trình phúc lợi đư­ợc xây dựng khang trang. Xứng đáng là xã Anh hùng lao động trong thời kỳ đổi mới, xã nông thôn mới. Làng quê ta thật đậm đà mang nặng tình quê, con ngư­ời C­ương Gián năng động từ xa x­a và cả ngày nay. Hỡi ai đó đang mang trong mình dòng máu của tổ tiên quê hư­ơng C­ương Gián hãy về thăm làng ta một lần để chiêm ng­ưỡng và tưởng nhớ nơi quê cha đất tổ của mình đây.

Với khả năng có hạn tôi không thể tập hợp đ­ược đầy đủ chi tiết mong bạn đọc thông cảm .

Cuối cùng kính chúc bà con xã ta ở khắp hành tinh luôn vui,khỏe, hạnh phúc và thành đạt.

Nguyễn Văn Trính

(CT HĐQT QTDND Xã Cư­ơng Gián, Nguyên CT UBND xã)

………………0.0.0………………..