Góp ý về Qui hoạch Nông thôn mới

Hàng ngàn năm nay, đất \”Long Cương Phượng Gián\”, \” Địa linh nhân kiệt \” của ta vẫn nâng niu trân trọng dòng sông này. Đất và nước Cương gián đã sinh ra nuôi dưỡng con người nơi đây, chính sông núi này đã hun đúc nên khí phách và tâm hồn của người Cương gián với nét riêng không nơi nào có được. Mạch nguồn văn hóa, mạch nguồn tâm linh, những người am hiểu phong thủy gọi con Sông này là con Rồng (RồngMỹ Dương – con Rồng đẹp xanh tươi).

Quả vậy, Núi Hồng sừng sững mạch xương sống của Làng là tả Bạch Hổ, Sông Mỹ Dương hiền hòa tươi mát chảy quanh năm là hữu Thanh Long. Con Rồng
xanh tươi sống động đó có đuôi là thượng nguồn từ núi Xuân Viên, Xuân Lĩnh, thân vươn dài ra ở Xuân Hoa, Xuân Liên, Cương gián, còn đầu là núi Hàm Rồng và miệng là lạch Đồng Kèn tuôn trào ra biển. Con sông này đã bồi đắp phù sa nên những bãi bờ màu mỡ cả 1 vùng phía nam huyện Nghi xuân, nó còn tạo nên những làng mạc trù phú 2 bên bờ, những nét văn hóa thơ, ca, hò vè…những điều tâm tưởng, những đền thờ miếu mạo xây dựng dọc ven sông…con sông đẹp, thơ mộng và gắn với rất nhiều ký ức của người Cương gián và du khách gần xa.

Ngày xưa Hồ Sĩ Tạo Quan Đốc học Quảng Bình, về thăm cố hương đã ngợi ca vùng này: “ Trên 1 doi đất dài uốn lươn bao quanh làng bằng 1 dòng sông nhỏ, làng mạc đông đúc mà vẫn ngăn nắp. Trước mặt là biển cả, sau lưng là dãy núi Hồng, lững thững màu xanh khi tan, khi hợp, rì rầm sóng biển khi nhặt khi khoan. Cá biển nhởn nhơ, chim trời đùa hót. Thuyền đánh cá nhả khói, người hái củi đội trăng. Phía bắc hòn Ngư như đôi cá thi nhau nhảy, phía đông hòn Mắt như cặp mày đang soi. Một buổi trời thanh biển lặng, trên cao trông xuống, cảnh trí lớp lớp trải bày đẹp khôn tả xiết…. ”.

Còn La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp cũng mô tả rằng.\’\’ Tổ tiên ngày xưa ở tại làng Cương Gián. Phía sau làng là núi Hồng đồ sộ, phía trước làng là biển cả mênh mông. Bàn nước Hoa Viên mươt mà óng ả, như một dải lụa uốn quanh làng. Đây là 1 làng quê đông người nhiều của…\’\’.

Từ ngàn xưa tới tận bây giờ, Sông cần mẫn tắm mát cho đời, Sông là anh hùng Lao động, Sông còn là anh hùng chiến đấu. \”Nước măm Cương gián\” thơm ngon đậm đà có lẽ cũng nhờ mạch nguồn lấy nước từ đây. Hình ảnh trên bến dưới thuyền của ông cha ta \” Đi trẩy\” ra bắc vào Nam, ngược xuôi Nam Định, hái Bình, Hà nội, Hải phòng…cũng từ bến nước sông này mà ra. Đền Bến Đò hiện hữu bây giờ là minh chứng của đời sống tâm linh đặc thù người Cương gián.

Trong kí ức tuổi thơ của các trang lứa học trò chúng ta, không ai có thể quên được kỷ niệm về hình ảnh con sông quê thân thuộc của những lần mò cua bắt ốc dưới Rào, hay những lần đi tắm sông:

\”Tôi dang tay ôm nước vào lòng,
Sông mở nước ôm tôi vào dạ\”,
và về nhà
\”mẹ bắt được chưa đánh roi nào đã khóc\”…

Để Rồi Hôm nay, nghe người ta đồn thổi rằng sẽ lấp dòng sông đi, đào 1 dòng chảy khác cho thẳng hơn, thu hẹp đất trồng lúa, mở rộng khu dân cư mới để quy hoạch nông thôn mới.

Thay đổi dòng sông là thay đồi quy luật muôn đời của thiên nhiên. Đừng nên động chạm vào Long mạch, đừng nên phá vỡ môi trường sinh thái tự nhiên, đừng nên xúc phạm vào văn hóa và văn minh làng xã. Dòng chảy hiện giờ uốn khúc quanh co mềm mại, dòng sắp mở sẽ cứng đơ như 1 con Rồng chết mà thầy địa lý Tả Ao đã nhắc nhở căn dặn mấy trăm năm, đừng nên thay lòng đổi dạ, đừng nên xúc phạm tâm hồn.

Xét tổng thể mọi mặt đều không đạt, về văn hóa xã hội, về lòng người là không hợp lý. Về kinh tế và khoa học là không khoa học. Chúng ta nên thận trong phân tích cái lợi, cái hại nếu thay đổi di dời dòng chảy. Vấn đề nền đất dòng mới, thảm đông thực vật dưới lòng sông và 2 bên bờ, môi trường xung quanh dòng cũ… Nên chăng có 1 cuộc hội thảo khoa học có đại diện của UBND các cấp, Bộ Nông nghiệp phát triển nông thôn, cục Thủy lợi, Bộ khoa hoc-công nghệ và môi trường, của Bộ Văn hóa, Viện sử học Việt Nam… Trưng cầu ý kiến nhân dân sở tại, ý kiến phản biện của các nhà khoa học 1 cách cẩn thận nếu không lại lợi bất cập hại.

Tôi mạo muội rằng nếu giữ nguyên dòng sông, thau rửa, cải tạo kè bờ lát gạch 2 bên, làm công viên giải trí có ghế đá, có cây xanh, có đèn chiếu sáng, xen kẻ những thảm cỏ xanh mượt mà, sẽ rất đẹp và thơ mộng. Đêm đêm, những nam thanh nữ tú ra ngồi ghế đá công viên, người già đi bộ tập thể dục, vui chơi thể thao…Rồi bắc cầu qua sông vào khu dân cư mới, chắc chắn sẽ kinh tế, rẻ tiền và là giải pháp hợp lý hơn nhiều. Lúc đó, người dân Cương gián sẽ thụ hưởng những công trình phúc lợi đẹp đẽ đó, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân quê ta.

Những người con Cương gián đi xa, dù thành đạt hay tầm thường dân dã cũng mong được một lần về \” Úp mặt vào Sông quê\”, để nghe sông thì thầm:
\” dạt dào như lòng mẹ,
Chở che con đi qua chớp bể mưa nguồn…
Ơi con sông quê, con Sông quê!
Ơi con sông quê, con sông quê!
Sông còn nhớ hay chăng nơi ta ngồi ngóng mẹ…”
Giọng hát cao vút của ca sỹ Anh Thơ cất lên trong trẻo bài “ khúc hát sông quê ” của nhà thơ, nhạc sỹ Nguyễn Trọng Tạo, 1 lần nữa lại nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm giữ gìn, yêu thương con sông. Để sông Mỹ dương mãi mãi là “ Một dòng xanh trong chảy mãi đến vô cùng…”

TP.HCM, ngày 07/12/2012
Đinh Quang Thiện

………………..o.0.o………………..

………………..o.0.o………………..