Năm 1870, một thương gia người Đức tên là Heinrich Schliemann đã dựa theo nội dung của cuốn sử thi Iliát và Ođixe (Illiade va Odyssée) để khai quật di chỉ Thành Troie (Tơ roa) bị vùi sâu trong lòng đất hơn 2000 năm trước và tìm thấy “Kho báu Priam” ở phía Đông Bắc bán đảo Xiasia.
Heinrich Schliemann
Heinrich Schliemann cũng phát hiện ra mộ của Vương thất Mycènes trong một khe núi ở bán đảo Borobennisa và đào được một kho báu chôn sâu dưới lòng đất đã 3000 năm.
Trước đó, lý do mà Schliemann khi nhận được giấy phép khai quật khu di chỉ Thành Troie của quan chức Thổ Nhĩ Kỳ là với mong muốn sẽ tái hiện lại nền văn minh Thành Troie thuở nào chứ không phải vì kho báu nhưng ông đã được nhiều hơn thế khi tiến hành việc khai quật này.
Hiện trường khai quật Thành Troie (Tơ roa)
Schliemann đã mất tới 4 năm để khai quật di chỉ bởi ông liên tục bị gián đoạn. Lúc đầu ông hơi thất vọng vì di chỉ khai quật được rất nhỏ và không hề có châu báu như trong miêu tả của Homere nhưng ông tự “trấn an” mình rằng, Homere là một nhà thơ và việc ông phóng đại những gì muốn nói là điều dễ hiểu.
Nhưng, vào một ngày nắng vàng, khi Schliemann cùng vợ đứng cạnh một bờ tường thành cổ dưới độ sâu 29 thước Anh thì đột nhiên ông thấy một vật được làm bằng đồng xanh nằm ở phía dưới bức tường. Khi lại gần, ông phát hiện phía sau khối đồng xanh có phát ra ánh sáng lấp lánh giống như vàng. Schliemann ngay lập tức bảo vợ cho thợ nghỉ đào bới.
Schliemann một mình dùng dao cậy lớp đất xung quanh khối đồng xanh thì thật ngạc nhiên khi thấy rất nhiều vàng và ngà voi. Vợ ông gói từng món báu vật và theo ông thì giá trị nhất là 2 chiếc mũ miện vàng đẹp mê hồn và cuốn hút từ ánh nhìn đầu tiên. Chiếc mũ miện được ghép từ 1784 phiến vàng, xung quanh còn được trang trí bằng 93 sợi dây bằng vàng hình quả đào.
Chiếc mũ miện vàng được khai quật
Nếu đội chiếc mũ này lên thì cả khuôn mặt người đội sẽ được ánh sáng của vàng soi lấp lánh. Ngắm kỹ thì thấy, kỹ nghệ chế tác hai mũ miện này rất tinh xảo.
Schliemann còn có thêm được 7 vòng vàng, 2 ly vàng, 3 ly mã não, 4 hộp lớn bằng vàng đựng 65 vòng đeo tai, 8600 cốc bạc nhỏ… thỏi vàng, lọ hoa bạc, đồng…
Schliemann luôn tâm niệm rằng, những bái vật mà ông khai quật được đều là của vua Priam xứ Troie bởi đây là Thành Troie và là cung điện của vua Vua Priam như Homere miêu tả. Còn những món trang sức là của Meilun MeliiuMa – người đàn bà từng khiến cho Thành Troie bị hủy diệt trong chốc lát.
Số báu vật được Schliemann khai quật hiện vẫn được trưng bày
Tuy nhiên, sau khi Schliemann qua đời thì những nhà khoa học khác đã không công nhận phán đoán của ông. Những nhà khoa học này cho rằng, số báu vật trên là Quốc vương Bipriamne, có trước 1.500 năm.
Mặc dù vậy, những người đi sau Schliemann vẫn có niềm tin mãnh liệt và sự cố gắng không mệt mỏi, đã khai quật hết Thành Troie như Homere miêu tả với tất cả 6 thành.
Hiện trường Thành Thành Troie (Tơ roa) ngày nay
Schliemann luôn tâm niệm, thế giới mà ông phát hiện ra chính là thế giới trong mắt Homere – thế giới “Illiade – Odyssée” nhưng những báu vật tìm được như lá chắn hình chữ “bát”, mũ lợn lòi nhe nanh, hay những chiếc cốc vàng tìm thấy ở đây và còn rất nhiều những thứ khác không hoàn toàn giống như Homere đã miêu tả nên sau này có nhiều giả thuyết được đưa ra cho rằng, tất cả những báu vật này không hoàn toàn là của vua Bipriamne như Schliemann luôn tâm niệm.
Dẫu vậy, cho đến nay, các nhà khoa học, các học giả cũng vẫn tiếp tục tranh cãi nhưng vẫn chưa đưa ra được đáp án rằng kho báu đó là của ai.
